Yazarlarımızdan Bahar Topçu, Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden çıkış referandumu (Brexit) öncesi “Başka bir Krallık mümkün mü?” başlıklı üç bölümlük yazı dizisi hazırladı. Yazı dizisinin ilk bölümü “Thomas Mair, Jo Cox’u neden öldürdü?” ve ikinci bölümü “AB’de kimler kalmak istiyor?”.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi, yukarıda bahsettiğim gibi akademisyenlerden Morgan Palmer’ın süreçle ilgili kapsamlı bir makalesini paylaştı. Palmer’a göre Brexit kampanyası meseleye duygusal yaklaşırken Brimain kampanyası AB’yi çoğunlukla entelektüel bir noktadan yaklaşarak değerlendiriyor. Palmer aslında İngiltere iki yıldır Brexit kampanyası için çalıştığı kadar AB ile olan ortak sorunlarını çözmeye yönelik çalışsaydı daha olumlu sonuçlar elde edebileceği kanaatinde. Sonuçta İngiltere, AB’nin bütün kurumlarında genel gidişatı etkileyebilecek bir konumda. Ancak Palmer’a göre İngiltere’nin Avrupa Birliği ile işbirliği yapmak gibi bir niyeti olmadığından Avrupa Parlamentosundaki 73 milletvekilinden 53’ü parlamentoda bireysel hareket ediyor ve genelde kendi iç meseleleri üzerinde çalışıyorlar. Özellikle 2009’dan beri giderek açılan ve belirginleşen bir durum…

İşte burada bütün süreci Avrupa Parlamentosundan yöneten UKIP lideri Nigel Farage ‘a geçiyoruz.

Referandum öncesinde Avrupa Parlamentosunda yaptığı son konuşmada Farage,

https://www.youtube.com/watch?v=UzRXDLBTDvU&feature=youtu.be

hiçbir zaman AB yanlısı olmadığını belirtiyor ve Birliği daha Akdeniz genişlemesinde uyarmaya başladığını fakat dinlenmediği gibi önce 8 sonra da 10 eski komünist ülkeyi katanların bugünkü krizden sorumlu olduklarını belirtiyor. UKIP liderine göre 2005’te Fransa ve Hollanda’nın Avrupa Anayasasını kabul etmeyişi Avrupa Birliği’nin sadece Büyük Britanya için değil, bütün Avrupa demokrasileri için yanlış bir proje olduğunu göstermişti. Farage İngiltere’yi başka ülkelerin de takip etmesini diliyor ve “Umarım 23 Haziran’da AB’den çıkarız ve bu da benim bu Parlamentodaki son konuşmam olur, şimdi çıkıyorum” diyerek konuşmasını bitirir bitirmez salonu terk ediyor.

Nigel Farage Parlamentodan çıktığı gibi fotoğraf çektirmeye gitmiş olabilir. Çünkü ardından Brexit kampanyası yukarıdaki propaganda resmini yayınladı. Bu sefer bu resim en son BBC ‘de gösterilen Nazi belgeselindeki propaganda afişlerini çağrıştırdı.

Brexit’i tartışırken aslında neyi konuşuyoruz?

London School of Economics (LSE) tarafından yapılan bir araştırmaya göre İngiltere’de AB’de kalmak isteyenlerin oranı %44, Brexit yanlılarıysa %42. Araştırmayı yürüten Michael Bruter’e göre geri kalan %13 henüz kararını verememiş kesim ve yanlış bir karar vermekten korkuyor, kampanyaları yöneten insanların sözleri ve davranışlarından da oldukça etkileniyorlar. Bu nedenle Bruter’e göre sonuç son ana kadar netleşmeyecek gibi görünüyor. Jo Cox cinayeti öncesinde yapılan bu araştırma, İngiltere’nin AB referandumunun aynı Avusturya’daki Başkanlık seçiminde olduğu gibi sonucun son anda ve az farkla netleşeceğini gösteriyor.

Bununla beraber Brexit’le oluşturulan, yukarıda örneklediğim gündemler, bana kalırsa tarihi bir politik kitsch örneği olacak.

Milliyetçi partilerin bir başarısı diyebileceğimiz bu referandum, sorunların üzerini boş sözlerle örtme klişesini dayattığı gibi gerçek değişim yanlısı olan kesimleri de statüko yanlısı bir pozisyona mecbur bıraktı. Kimine göre gizli bir Brexit yanlısı olan İşçi Partisi başkanı Corbyn gerçek bir AB’de kalma – Brimain kampanyası yürütmedi, Brexit’e giden oyların önemli bir bölümünden sorumlu.  AB’nin de reforma ihtiyacı olduğu düşüncesini gizlemeyen Corbyn, en son olarak İskoçya halkını Avrupa halkıyla dayanışmaya çağırdı. Bununla beraber İşçi Partisi milletvekilleri kampanya sürecini İngiltere’nin neden AB’de kalması gerektiğini anlatmaktan çok Boris Johson gibi Brexit liderlerinin manipülatif açıklamalarını yalanlamakla geçirdiler.

Bir kere referandum kararını aldıktan sonra, Avrupa’ya da Afganistan bölgesinden, Irak’tan ya da Suriye’den akan mülteci krizi üzerinde İngiltere’nin rolünü tartışmak anlamsız bir hale geldi. Belki de bu yüzden Avrupa Yeşilleri referandum tartışma gündemi çoğunlukla göçmenler üzerinden ilerlerken oy kullanabileceklerin demokratik meşruiyetinin bile sorunlu olduğunun altını çizmişti.

Much Ado About Nothing*

İngiltere son 40 yılda %15 nüfus artışı yaşadı. Bu artışın %40’i doğal artışken diğer %40’ı Avrupa dışından gelen göçle gerçekleşti. Avrupa Birliği göçüyle artış da geri kalan %20’ye tekabül ediyor.

23 Haziran’daki İrlanda, Malta ve Güney Kıbrıs dışındaki AB vatandaşlarının oy kullanma hakkı yok. Eğer çıkma kararı alınırsa çıkış sürecinin iki yıl süreceği söyleniyor. AB ile alternatif yeni ilişki durumları henüz masada değil; ama Norveç, İsviçre gibi örnekler olduğundan yönetilemeyecek bir durum da yok. Kaldığı ya da çıktığı takdirde ilk önce İngiltere’de yaşayanlar, sonra da onunla ticari, kültürel ya da sosyal ilişkisi olan herkes etkilenecek.

Jo Cox’un kocası Brendan Cox, olay sonrasında yaptığı açıklamada, “akıl sağlığımızı korumalı, yaratılan bu nefret dalgasına karşı birlikte mücadele etmeliyiz, aynı Cox’un da isteyeceği gibi” demişti. Bakalım referandum sonrasında Cox’un bu sözleri hatırlanacak mı?

Yazarlarımızdan Bahar Topçu, Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden çıkış referandumu (Brexit) öncesi “Başka bir Krallık mümkün mü?” başlıklı üç bölümlük yazı dizisi hazırladı. Yazı dizisinin ilk bölümü “Thomas Mair, Jo Cox’u neden öldürdü?” buradan okuyabilirsiniz. 

Dün umduklarım, bugün bulduklarım

Avrupa serbest pazarını kurmak ve yönetmek üzerine kurulu AET,  Maastrict Anlaşmasıyla politik bir birliğe atılan en önemli, en büyük ilk adımdı. Artık “Avrupa Birliği” olan projenin öncelikli iki özelliği, ortak para birimi ve serbest dolaşım oldu. İngiltere iki adımda da dışarıda kaldı. Ne Euro bölgesine girdi, ne de serbest dolaşım anlaşmasının tam bir parçası oldu. Bununla beraber AB müktesebatı değiştikçe üye ülkeler de kendi paylarına düşen etkileşimi yaşadılar. Aslında bu değişimde de önemli etkisi olan İngiltere, AP’de en fazla milletvekili olan üçüncü ülke durumunda, 73 Milletvekili var. Bu vekillerin önemli bir bölümü masalarının üzerindeki İngiltere bayrağıyla, parlamento bürokratlarının “unwanted” (istenmeyen) diyerek anlattıkları AB karşıtı bölümde oturuyor ve birliğin dağılmasına kadar gidebilecek politikalar için çalışıyorlar.

Gençlerse Avrupa’nın Birliğinde kalmak istiyor…

Avrupa Parlamentosu Yeşiller Grubu Milletvekillerinden Terry Reintke’nin paylaşımına göre oy kullanabilecek gençlerin yüzde 70’den fazlası AB’de kalmaktan yana (– ki artık 39 da genç bir yaş değil mi, özellikle Avrupa’da – )

Reintke gençliğin tercihlerindeki enerji ve umudu gören bir yeşil olduğu için, bugün hala kararsız kalan İngilizlere seslenmiş ve “Önümüzdeki birkaç on yılı kimin kararlarına göre yaşamak istiyorsunuz, bir bakın?” diyerek paylaşmış yukarıdaki tabloyu. Öyle görünüyor ki 1975 referandumunda AET’de kalmak için oy kullananlar bugün artık AB’den çıkma yanlısı. Reintke’ye karşı bir argüman olarak, konuyu küçümseyerek gençliğin Avrupa’da tatil, üniversite heyecanı yanında tecrübenin de önemli olduğunu söyleyenler olacaktır. Zamanında AET’den çıkmak isteyen bugünse AB’de kalma (Brimain) kampanyası için çalışan İşçi Partisinin önemli bir bölümü ve lideri Jeremy Corbyn’ı biraz bekleterek, öncelikle Cameron’ın 2013 Davos Zirvesinde açıkladığı referandumun nedenlerinde nasıl bir tecrübenin yattığına bakalım.

Önemli isimlerin önemli konuşmaları

Cameron’a göre AB üç ana başlıkta ciddi kriz yaşıyor.

• Euro krizi. Bu krizi yaşayan ülkelerin durumu ve AB’nin bu sıkıntıları ele alış biçimi.
• AB’nin diğer dünya ekonomilerine karşı rekabet edebilirliği giderek azalıyor. Ayrıca yeni gelişmelere karşılık vermekte de çok yavaş kalıyor.
• Demokrasi açığı. Avrupa Birliği kurumlarının işleyişi ve üye ülkelerle ilişkilerindeki hesap verilebilirlik sorunu.

AB gibi olmayan, hesap verebilir bir demokrasisi olduğu için referanduma giden İngiltere;  (eğer devam kararı alırsa) rekabet edebilirlik, esneklik, AB kurumlarına karşı üye ülkelere daha fazla söz hakkı, hesap verebilirlik ve adalet prensipleri ışığında bir güncelleme yaparak AB ile yoluna devam etmek istiyor. Cameron, İkinci Dünya Savaşı sonrasında AB’nin kuruluş nedeni olan barışı sağlama amacının başarıya ulaştığını, bugünse artık AB’nin temel amacının değiştiğini ve “refahın sağlanması ve korunması” olduğunu söylüyor.

İngiltere’nin başbakanına göre bu refaha karşı tehlike de artık “dışarıdan” geliyor.

Bu konuşmanın üzerinden üç yıl geçmiş, referandum tarihi 23 Haziran 2016 olarak belirlenmişken Şubat 2016’da Brexit tarafından önemli ikinci bir isim çıkıyor karşımıza, Boris Johnson. Eski Londra Valisi Johnson muhafazakâr partide Cameron’ın liderliği için çalışmış, partinin önemli isimlerinden biri. Johnson’ın açıklamasının yarattığı etkiyi anlamak için önce Cameron’ın AB Komisyon Başkanına sunduğu İngiltere’nin yeni üyelik süreci koşullarını hatırlamakta fayda var. 4 başlıktaki bu koşullar;

1. Göçmenler ve çocuk yardımı.

AB üyesi ülkelerden İngiltere’ye gelen göçmenlerin devlet olanaklarından yararlanabilmesi için İngiltere’de en az 4 yıl yaşamasını ve bu kişilerin işsizlik yardımı almamasını talep ediyor. Ayrıca 6 aydan uzun bir süre işsiz kaldıkları takdirde ülkeden çıkarılmalarını da. Cameron yine İngiltere’de AB vatandaşı göçmenlerin kendi ülkelerindeki çocuklarına gönderilen belli bir miktar yardımın çıkarılmasını talep ediyor.

2. Egemenlik meselesi.

İngiltere’nin hiçbir zaman AB bütünleşmesinin bir parçası olmayacağının kesinleşmesi (İngilizce tarifiyle, “opt out of ever closer unioun”)

3. Avrupa Merkez Bankasının mali düzenlemelerinin sonlandırılması
4. Adil rekabet için Euro bölgesinde olmayan ülkelerin korunacağının teyidinin verilmesi

İşte Boris Johnson, Cameron’ın koşullarına karşı önce Brexit yanlısı olduğunu açıkladı, sonraki açıklamalarıyla da bu maddeleri başka noktalara taşıdı.

İlk büyük çıkışı Avrupa’nın aynı Roma İmparatorluğu gibi büyük bir devlet kurmak istediğini, zamanında Napolyon ve Hitler’in de benzer deneyimlerinin trajik sonuçları olduğunu söylemesiydi. Tam da bu yüzden İngiliz vatandaşlarını Avrupa’nın modern kahramanları olmaya çağırdı. Kendisine getirilen eleştirilere cevap olarak da verdiği örneğin Avrupa’nın demokrasi açığına karşı iyi bir örnek olduğunu savundu.

Muhtemelen bu sırada, bu işin aslının öyle olmadığını anlatmaya çalışan akademisyenler makalelerine çalışırken, Boris Johnson fazla beklemedi. 75 milyon nüfuslu Müslüman Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne gireceğini,  terörle mücadelede İngiltere için ciddi sorun olacağını söyledi. Bunu da Brexit kampanyasının, “Artık kendi sınırlarımızın kontrolünü geri kazanmaya ve kontrolsüz göçü sonlandırma zamanı” söylemiyle birleştirdi. Hemen ertesi gün David Cameron katıldığı bir televizyon programında Johnson’ın AB konusunda yalan söylediğini ve Türkiye’nin anca 3000 yılında Avrupa Birliğine üye olabileceğini söyledi. Ayrıca Johnson Londra Valisi olmadan önce, 2006 yılında Türkiye’nin AB üyeliğini destekleyen bir kampanyaya katılmıştı. Bu sırada The Guardian’da yayınlanan habere göre İngilizlerin çoğu AB kurumları hakkında Cameron’dan çok Johnson’ın söylediklerine inanıyordu.

***

Kaynaklar:

In case you are undecided, think about what people want who'll live with decision for many decades. #ukreferendum pic.twitter.com/d90Q7YNDuX

— Terry Reintke (@TerryReintke) June 4, 2016

http://www.theguardian.com/politics/2013/jan/23/david-cameron-eu-speech-referendum

https://www.youtube.com/watch?v=8Ls60Wbq_dkhttp://www.theguardian.com/politics/2016/feb/21/boris-johnson-joins-campaign-to-leave-eu

http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/i-don-t-write-the-headlines-says-boris-johnson-as-he-distances-from-hitler-eu-comparison-a7066086.html

http://www.telegraph.co.uk/news/2016/05/14/boris-johnson-the-eu-wants-a-superstate-just-as-hitler-did/

http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/even-boris-johnsons-turkish-cousin-doesnt-trust-what-he-says-about-the-eu-a7040071.html

https://www.facebook.com/BuzzFeedUKPolitics/videos/vb.665729536839218/977419255670243/?type=2&theater

https://www.buzzfeed.com/jimwaterson/boris-johnson-turkey?utm_term=.uuo8MogXY#.xs75EDydJ

http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/how-can-boris-johnson-live-with-himself-over-turkey-eu-lies-asks-yvette-cooper-in-passionate-attack_uk_575935fee4b04151436946ac

http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/eu-referendum-boris-johnson-michael-gove-turkey-migration-deliberately-lying-to-voters-yvette-cooper-a7072661.html

http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/boris-johnson-alex-salmond-immigration_uk_576036f9e4b00f4bac30d3df