Surların arkasından görünen turuncu villalar bitmek üzere. Üçüncü bilirkişi raporu da, “inşaatlar tarihi dokuyu korumuyor ve kamu yararı yok” diyor. Zaten Sulukuleliler o villaların içinde değil, yanı başındaki mahallede oturuyor.
Bianet’ten Nilay Vardar’ın haberine göre;
Fatih’teki surlar boyunca yürürken TOKİ ve Özkar inşaat tabelasıyla turuncunun hakim olduğu “Osmanlı Evleri” gözüküyor; yani eski adıyla Sulukule mahallesi.
Sulukulu’ye nasıl giderim sorusuna verilen soğuk şaka güldürmüyor: “Hayrola, ev mi alacaksınız, bende iki tane var 400 bin TL’den satayım.”
Sulukule’de dört yıl önce başlayan ve 5 bin 500 kişiyi etkileyen “kentsel dönüşüm” artık bitmek üzere. İçinde sadece yaklaşık 50 Sulukulelinin yaşayacağı villalar mart ayının ortasında “kura” ile teslim edilecek. Ev fiyatlarının 600 bine ulaştığı söyleniyor.
“Üç bilirkişi de ‘proje tarihi dukuyu korumuyor’ dedi”
Sulukule Roman Derneği ve mahallelinin 2007’de Fatih Belediyesi ve Kültür Bakanlığı’na projenin iptali için açtığı davada üçüncü bilirkişi raporu da, projeyi hukuka uygun bulmadı.
Birinci bilirkişi raporu projeyi, koruma amaçlı imar planına uygun bulmamıştı. İkinci bilirkişi raporu da inşaatları, 5366 sayılı kanunun tarihi dokuyu koruma amaçlarına ve kamu yararına uygun bulmamıştı.
Belediye ve Bakanlık bu karara “düzeltme yaptık” deyip itiraz edince, üçüncü bilirkişi raporu hazırlandı. Sonuç yine aynı, düzeltmeler yapılmadığı için proje kanuna uygun değil.
Peki, ikinci bilirkişi raporu ne diyordu?
* UNESCO’nun belirlediği Sur Koruma Bandı Avan Proje’de yarıya inmiş.
* Özgün ada morfolojisi ve sokak dokusu korunmamış.
* Mevcut durumda kamuya ayrılmış alanlar projede yapılaşmaya açılmış, sokak kesitleri büyütülmüş.
* Yeşil alan ve parklara yer verilmemiş.
* Mevcut sokak dokusu ve tescilli yapılara uygun olmayan yapı tipolojisi oluşturulmuş.
“Mahkeme projeyi iptal etmeli”
Derneğin avukatı Hilal Küey, “Üç bilirkişi raporu da projeyi hukuka aykırı buldu. Aslında mahkeme daha ilk raporda yürütmeyi durdurma kararı verebilirdi ama vermedi; inşaatlar neredeyse bitti. Ancak mahkeme son aşamaya geldi; yürütmeyi durdurma ya da doğrudan projeyi iptal etme kararı çıkmalı” diyor.
Projeyi iptal kararı çıkarsa, Belediye yeniden kanuna uygun proje hazırlamak zorunda kalacak.
Öte yandan, dernek ve birkaç mahalleli, süreç çok uzadığı ve daha fazla beklemek istemediği için 2010 Mayıs’ında Türkiye’ye karşı AİHM’e başvurmuştu.
Dava, mülkiyet hakkı ve adil yargılama hakkını ihlal ettiği, özel yaşamın korunmadığı ve Romanlara ayrımcılık yapıldığı gerekçesiyle açıldı.
Normalde AİHM istisnai durumlar dışından iç hukuk yolları tükenmeden davaları kabul etmiyor.
İşte Sulukule davası da bu istisnaya girdiği için AİHM, dosyayı incelemeyi kabul etti. Küey, kararın çıkması uzun sürse de sonuçtan oldukça umutlu, bu karar Türkiye’deki diğer kentsel dönüşüm mağduriyetleri için de emsal teşkil edebilir.
“Müzisyenliği bitirdiler, kiralar yüksek”
Sulukule’den zorla yerinden edilenlerin bir kısmı Balat, Gaziosmanpaşa, Edirne’ye gitti.
Taşoluk ve Kayabaşı’ndaki TOKİ evlerine giden 337 aile (altısı kaldı) bir yıl bitmeden eski mahallelerinin yanı başındaki Karagümrük’e geri döndü. Hatta, çamaşırlarını inşaatın demir perdesine astı.
Sulukule Roman Derneği Başkanı Şükrü Pümdük, babasının babaannesinden kalan evini satmadı, mahkemesi sürüyor.
Evine ne kadar fiyat biçildiğini bilmiyor Pümdük, “Ne kadar fiyat verirse versin, benim kültürümü yok etti, buna nasıl paha biçebilirler ki” diyor.
Sulukule Roman Orkestrası’nda müzisyen Pümdük, ailesiyle Taşoluk’ta yaşamaya sadece bir ay dayanabildi.
“Eğlence sektörünü bitirdiler, ben Taksim’de çalışmaya başladım, gecenin 3’ünde Taşoluk’a nasıl döneyim. 100 lira taksi tutuyor, zaten o kadar kazanıyorum. TOKİ’deki kiralar 300-450 lira ama merkezi ısıtma, apartman aidatı ve yol parasını da ekleyince masraf 1500 lirayı buluyor. O yüzden herkes döndü.
“Döndük ama Kumkapı’da klarnet yasak. Yüzde 90’ı müzisyen olan insanlar nerede çalışsın; çoğu şimdi seyyar esnaflık ya da kunduracılık yapıyor. Üstüne bodrum katındaki apartman dairelerinde daha çok kira ödüyor.”
“Apartman arasında mahalle kültürü olur mu?”
Karagümrük’te “yaşam nasıl” sorusuna Pümdük, adının ve insanının değiştirildiği Sulukule’nin eski halinin fotoğrafını göstererek “Bu iki katlı benim evimdi, bu da arka mahalledeki yeni apartman dairem. Şimdi bölük pörçük apartmanlar arasında mahalle kültürü oluşur mu?” diyor.
Sulukule’de her şeye rağmen direnen tek şey, inşaatın yanı başındaki Sulukule Çocuk Sanat Atölyesi; orada müzik hala devam ediyor.
![[Yazı Dizisi] Suriye: İklim Değişikliği, Kuraklık ve Toplumsal Tedirginlik ~2~](https://yesilgazete.org/wp-content/uploads/2012/03/suriye-kuraklık1.jpg "[Yazı Dizisi] Suriye: İklim Değişikliği, Kuraklık ve Toplumsal Tedirginlik ~2~")
