Yüksek Seçim Kurulu’nun oylama sürerken “Mühürsüz oylar geçerli sayılır” kararıyla gölge düşen referandumda, Türkiye genelinde ekoloji ve kent mücadelesi yürütülen ve doğanın talan edildiği bölgelerde çıkan ‘Evet’ ve ‘Hayır’ oylarını derledik.
Ekoloji ve kent mücadelesinin en yoğun olarak yaşandığı Türkiye’nin en büyük ili İstanbul’da, Gezi Parkı Direnişi, Validebağ Korusu’na camii yapılması için ağaç kesimini engellemek için verilen mücadele, 3. Köprü ve 3. Havalimanı nedeniyle katledilen Kuzey Ormanları’na sahip çıkan yurttaşların itirazları, yüzbinlerce insanın kentsel dönüşüm projeleriyle yaşam alanlarından uzaklaştırılmasının engellenmeye çalışılması gibi çok sayıda alanda mücadele edildi. İktidarın büyük önem verdiği, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 1994’teki yerel seçimlerde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı koltuğuna oturmasından bu yana hemen her seçimde oylarını arttırdığı kentte, beklenmedik bir sonuç ortaya çıktı. İstanbul genelinde ‘Evet’ oyları, ‘Hayır’ın gerisinde kaldı. Kentte yaşayan yurttaşlar yüzde 51.35 oranında ‘Hayır’ oyu verirken, yüzde 48.65 ‘Evet’ oyu çıktı.
Trakya’da ‘Hayır’ önde
Istranca dağlarındaki taş ve kuarzit madenciliği çalışmaları ve Demirköy ilçesindeki kömürlü termik santral nedeniyle gündeme gelen Kırklareli’nde, yurttaşların yüzde 71.32’si tercihini ‘Hayır’dan yana kullandı. ‘Evet’ oyları ise, yüzde 28.68’de kaldı.
Trakya’nın en büyük ili olan Edirne’de ise, bölgeye can veren Ergene Nehri’nin sanayi atıkları ve madencilik faaliyetleri nedeniyle kirlenmesi, halkın tepkisini çekti. Son dönemdeki seçimlerde oyunu genellikle CHP’den yana kullanan Edirneliler, referandumda da, yüzde 70.48 oranında ‘Hayır’, yüzde 20.52 oranında ‘Evet’ oyu kullandı.
Çok sayıda sanayii kuruluşunun bulunduğu Tekidağ’ın Çerkezköy ilçesinde yapımı planlanan termik santrale, halk ve belediye tepkili. Santralin yapımı planlanan Çerkezköy’de ‘Hayır’ oyları yüzde yüzde 50.15 olurken, ‘Evet’ yüzde 49.85’i buldu. Tekirdağ genelinde ise, yüzde 61.10 oranında ‘Hayır’ oyu çıkarken, yüzde 38.90 oranında ‘Evet’ oyu verildi.
Gebze ve Dilovası’nda ‘Evet’ önde ama ‘Evet’çi blok geriledi
Hava kirliliği nedeniyle artan kanser vakalarıyla ülkenin gündeminden hiç düşmeyen Kocaeli’nin Dilovası ve Gebze bölgelerinde ise, ‘Evet’ oyları önde çıktı. Dilovası’nda yüzde ‘60.63’ oranında ‘Evet’ oyu verilirken, ‘Hayır’ oyları yüzde 39.37’de kaldı. 1 Kasım 2015’teki genel seçimde AKP ve MHP’nin yüzde 63’ü bulan oyları, iki partinin referandumdaki birlikteliğinde az da olsa geriledi.
Gebze’de ise, ‘Evet’ oyları 1 Kasım 2015’teki seçimlerde AKP ve MHP’nin aldığı oylara oranla ciddi bir gerileme yaşadı. Yüzde 60.15 bandında çıkan ‘Evet’ oylarına karşılık, yüzde 39.85 oranında ‘Hayır’ oyu çıktı. AKP ve MHP’nin 1 Kasım seçimlerinde Gebze’deki oyu, yüzde 71’i buluyordu.
Yalova’da ‘Hayır’ burun farkıyla
Yalova’da kurulması planlanan kimyasal atık tesisi VOPAK nedeniyle bölge halkının başlattığı protesto eylemleri sonuç vermiş ve tesisin yapılmasından vazgeçilmişti. Yalova’da da, ‘Hayır’ oyları burun farkıyla da olsa önde çıktı. Yurttaşlar, yüzde 50.27’lik ‘Hayır’ oyuna karşılık, yüzde 49.73 oranından ‘Evet’ oyu kullandı.
Bursa’da ‘Evet’ 13 puan geriledi
Bursa’da halkın “Kanser olmak istemiyoruz” diyerek yapımına karşı çıkmasına rağmen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın DOSAB Termik Santrali’ne ilişkin itirazlar halen devam ediyor. Şehirde, ‘Evet’ cephesini temsil eden AKP ve MHP’nin oylar 1 Kasım’da yüzde 66 düzeyindeyken, pazar günü yapılan referandumda, yüzde 53.21 bandına geriledi. ‘Hayır’ oyları ise yüzde 46.79 oranında çıktı.
Kaz Dağları ‘Hayır’ dedi
Çanakkale’nin Ayvacık ve Bayramiç ilçeleri sınırlarında bulunan Kaz Dağları’nda siyanürle altın madenciliğine karşı çıkan halk, çok sayıda eylemle kamuoyunun gündemine gelmişti. Kaz Dağları’nda ayrıca termik santral yapılması da gündemde. Çanakkale’de ‘Hayır’ oyları yüzde 60.46 seviyesine ulaşırken, ‘Evet’ oyları ise, yüzde 39.54’te kaldı. Bayramiç’teki ‘Hayır’ oyları yüzde 62.10’u bulurken, Ayvacık’ta da sandıktan yüzde 58.86 oranında ‘Hayır’ çıktı.
Ege’den ‘Evet’ çıkmadı
Doğa talanının en yoğun yaşandığı bölgelerden biri olan Ege Bölgesi’nde, ‘Hayır’ oylarının Türkiye ortalamasının üzerinde çıktı. İzmir’in Bergama ilçesinde 2 binli yılların başında çok sayıda renkli eyleme neden olan Bergama’daki altın madeni halkın direnişine rağmen açıldı. İzmir’de kent genelinde ‘Hayır’ oyları yüzde 68.79 olurken, Bergama’da sandıktan yüzde 59.45 oranında ‘Hayır’ çıktı.
İzmir’de halkın karşı çıktığı bir diğer proje olan Aliağa İzdemir Kömürlü Termik Santrali’ne ilişkin mahkemenin iptal kararının ardından, şirket bir kez daha ÇED süreci başlattı. Aliağa’da ‘Hayır’ oyları yüzde 65.60’a ulaşırken, ‘Evet’ oyları yüzde 34.40’ta kaldı.
İzmir’in Karaburun ilçesinde inşa edilen rüzgar enerjisi santrali için binlerce zeytin ağacı hukuksuzca kesildi. Halkın zeytin ağaçlarının kesilmesine tepki gösterdiği Karaburun’da ‘Hayır’ oyları yüzde 73.10 olurken, ‘Evet’ oyları yüzde 26.90’da kaldı.
Urla’ya bağlı Özbek Köyü’nde kurulan taş ocağına halk çok sayıda eylemle tepki göstermişti. Urla’da ‘Hayır’ oyları yüzde 79.20 oranına ulaşırken, sandıktan yüzde 20.80 ‘Evet’ oyu çıktı.
Menderes ilçesindeki Efemçukuru altın madeni de, İzmir’in sularını zehirlediği gerekçesiyle protesto edilmişti. Menderes ilçesinde ‘Hayır’ oyları yüzde 63’e ulaşırken, ‘Evet’ oyları 37 oranında kaldı.
Soma’dan ‘Evet’ çıktı
Manisa’nın Soma ilçesinde Kolin tarafından uğruna 7 bin zeytin ağacının katledildiği termik santrale karşı halk günlerce süren direnmişti. Soma’da ‘Hayır’ oyları yüzde 46.90’da kalırken, sandıktan yüzde 53.10 oranında ‘Evet’ çıktı.
Aydın’ın Didim ilçesi ve Muğla’nın Milas ilçeleri arasında yer alan Bafa Gölü, sanayi atıkları nedeniyle çöple doldu. Yaşam savunucularının ‘önlem alın’ uyarıları işe yaramayınca göldeki balık popülasyonu giderek düştü. Muğla’nın Milas ilçesinde ‘Hayır’ oyları yüzde 71.43 oranına ulaşırken, Aydın’ın Didim ilçesinde sandıktan yüzde 72 ‘Hayır’ çıktı.
Yuvarlakçay direnişi referandumda fire vermedi
Muğla’nın Köyceğiz ilçesinde yapılması planlanan Yuvarlakçay HES projesi halkın direnişiyle engellenmişti. Köyceğiz’de sandıktan yüzde 61.22 ‘Hayır’ oyu çıkarken, ‘Evet’ oyları yüzde 38.78’de kaldı.
Uşak ve ilçeleri ‘Hayır’da buluştu
Uşak’ın Eşme ve Ulubey ilçeleri arasında siyanürle altın madenciliği yapılan Kışladağ Altın Madeni nedeniyle, 1500 kişi zehirlendi. Eşme’de ‘Hayır’ oyları yüzde 60.25 olurken, Ulubey’den yüzde 59.78 ‘Hayır’ oyu çıktı.
İskenderun ve Yumurtalık’ta termik tehdidi
Hatay’ın İskenderun ilçesi ile Adana’nın Yumurtalık ilçeleri arasındaki İskenderun Körfezi’ne 20 termik santral yapılması planlanıyor. Bölge halkı, çeşitli kampanyalarla termik santrallerin İskenderun Körfezi’nin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakacağını belirtiyor. İskenderun’da ‘Hayır’ oylar yüzde 55.60’la ipi göğüslerken, Yumurtalık’ta ‘Hayır’ oranı 54.28 oldu.
Akkuyu Nükleer Santrali’nin yapılacağı Gülnar’dan ‘Hayır’ oyu
Mersin’in Gülnar ilçesinde mülkiyeti Rusya Federasyonu’na ait olan Akkuyu Nükleer Santrali, tüm itirazlara rağmen yapılacak. Gülnar ilçesinde ‘Hayır’ oyları yüzde 55.29 oranına ulaşırken, ‘Evet’ tercihi yüzde 44.70 oy aldı.
Van Gölü yok oluyor, Van ‘Hayır’ diyor
Dünya’nın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü, çevre kirliliği nedeniyle yok oluyor. Çevreciler, Van Gölü Havzası’nda bulunan kentsel atıkların önüne geçilmediği takdirde kirliliğin vahşet boyutuna ulaşacağını belirtiyor. Van’da ‘Hayır’ oyları, yüzde 57.28 oranında çıkarken, ‘Evet’ oyları 42.72 oranında kaldı.
Dargeçit ‘Evet’e geçit vermedi
Mardin’in Dargeçit sınırlarında yapılan Ilısu Barajı, tarihi Hasankeyf ilçesini sular altında bırakacak olması nedeniyle gündeme gelmişti. Dargeçit’te sandıktan yüzde 67.32 oranında ‘Hayır’, yüzde 32.68 oranında ‘Evet’ çıktı.
‘Evet’in tulum çıkardığı Rize’de, Fındıklı’dan ‘Hayır’ direnişi
Doğu Karadeniz, özellikle HES’lere karşı verdiği mücadeleyle gündemden hiç düşmüyor. Artvin ve Rize’de çok sayıda HES projesi, halkın direnişiyle iptal edildi. Rize genelinde ‘Evet’ oyları yüzde 75.54’e ulaşırken, tüm HES projelerinin halk direnişi duvarına çarptığı Fındıklı ilçesinde 53.48 oranında ‘Hayır’ tercihi yapıldı.
Yeşil Yol’a ‘Hayır’ başkanlığa ‘Evet’ dediler
Rize’nin Çamlıhemşin ilçesinde yapılması planlanan Yeşil Yol projesine halk karşı çıkmıştı. Havva Ana olarak bilinen Havva Bekar’ın “Kimdur devlet” sözleriyle zihinlere kazınan direnişin yapıldığı Çamlıhemşin’de ‘Evet’ oyları yüzde 75.75’i bulurken, ‘Hayır’ oyları yüzde 24.24’te kaldı.
Cerattepe’de altın madenine de ‘Evet’e de geçit yok
Artvin’de HES projeleri ve Cerattepe’deki altın madeni kamuoyunda oldukça ses getiren eylemlere sahne oldu. Artvin genelinde ‘Hayır’ oyları 53.07 oranında çıkarken, Cerattepe altın madeninin yapılmasının planlandığı Hopa ilçesinde ‘Hayır’ oranı 65.35 oranında çıktı. HES projeleriyle gündeme gelen Murgul’da ‘Hayır’ yüzde 55.07 oranında tercih edildi.
Sinop ‘Evet’ dedi
Sinop’ta yapılması planlanan Türkiye’nin ikinci nükleer santralinin iptali için mitingler düzenlenmişti. Referandumda Sinop’tan yüzde 57.75’lik ‘Evet’ oyuna karşılık, sandıktan yüzde 42.25’lik ‘Hayır’ oyu çıktı.
Gerze termiği kovdu, başkanlığa ‘Evet’ dedi
Sinop’un Gerze ilçesindeki termik santral projesi, halkın direnişiyle iptal edilmişti. Gerze’de sandıktan ‘Evet’ oyu yüzde 56.10’la önde çıktı. ‘Hayır’ oyları ise yüzde 43.90’da kaldı.
Loç Vadisi’nin direnişi ‘Evet’i geçemedi
Kastamonu’nun Cide ilçesindeki Loç Vadisi’nde yapılması planlanan HES projesi de halkın direnişiyle durdurulmuştu. Cide’de, ‘Hayır’ oyları, yüzde 35.88’de kalırken, sandıktan 64.12 oranında ‘Evet’ oyu çıktı.
Referandumda, yaşam savunucularının direniş gösterdiği alanların büyük çoğunlukla ‘Hayır’ oyunu kullanması, Türkiye’nin sosyolojik yapısına ilişkin de işaretler taşıyor. Sermayenin kâr hırsıyla yaşam alanlarına yaptığı saldırıyı devlet desteğiyle sürdürmesine karşı çıkan yurttaşlar, Türkiye’nin darbelerle kesintilere de uğrayan çarpık demokrasisine sahip çıkıp geliştirilmesini tercih ve talep ederek tek adam rejimine ‘Hayır’ dedi.
Haber Analiz: Can Bursalı
(Yeşil Gazete)
