Refah Partisi koalisyon hükümetini kurduktan sonra dile getirmiştik. Erbakan başta olmak üzere, partinin birçok yöneticisinin tavrı, sergiledikleri görüşler, Kemalizm’in asli bazı özellikleriyle benzerlik gösteriyordu. Milli Görüş; kalkınmacılığı, homojen toplum tasavvuru, topluma biçim verme özlemi, ahlakçılığı, otoriter refleksleri ile İslamcı Kemalist olarak tanımlanabilirdi. Bu benzetmenin bir sakıncası vardı. Kemalizm’i evrensel bir kategoriye dönüştürüyordu. Halbuki Kemalizm, otoriter modernleşme ve kalkınmacılığın Türkiye’ye özgü biçiminden başka bir şey değildi. Dolayısıyla evrensel bir yelpaze içinde, Milli Görüş hareketinin ana ekseninin muhafazakâr-milliyetçi bir kalkınmacılık hareketi olduğunu belirtmek daha doğru olacaktı.
28 Şubat müdahalesi bu tartışmalara son verdi. Türkiye’de İslami hareketlerin cepheden çarpıştıkları Kemalizm’le siyaset felsefesi, toplum anlayışı ve gelecek tasarımı açısından benzerlikleri konusunun arkası gelmedi. Ama Erbakan’ın “Atatürk hayatta olsaydı bize oy verirdi” demesi unutulmadı.
Bugün bu konu yeniden gündeme geliyor. Geçmişte sağ Kemalizm’in önde gelenleri, Kürtçenin dağ Türklerinin kullandığı deforme olmuş bir Türkçe olduğu tezini kamuya açık alanda savunurken bunun bilimsel herhangi bir dayanağı olmadığını gayet iyi bilirlerdi. Bu nedenle daha ciddi tartışmalarda bunun bir medeniyet projesi olmadığı iddiasıyla Kürtçe eğitime karşı çıkarlardı. Coşkun Kırca, bu konuda kendisiyle yaptığım özel tartışmalarda, Kürtçenin son derece ilkel bir dil olduğunu, bu dille eğitim yapmanın evrensel kültür ve medeniyetten dışlanma anlamına geleceğini iddia ederdi. Türkçe, Kırca’ya göre, Kürtlere sunulmuş eşsiz bir medeniyet fırsatıydı. Türkçe yetmezdi elbette. İngilizce, Fransızca, Almanca gibi medeniyet dillerinden birini de çok iyi bilmek şarttı. Bu görüşünü o zaman ikimizin de düzenli yazdığı Yeni Yüzyıl gazetesinde de dile getirmişti.
Bülent Arınç, “Kürtçe medeniyet dili midir? Türkçe medeniyet dilidir” diyerek Kürtçe anadilde eğitime karşı çıkarken kelimesi kelimesine Coşkun Kırca’nın diliyle konuştu. Bu ne bir dil sürçmesi ne de fikir teklemesi. Bu tavrın evrensel adı milliyetçi kültüralizmdir. Yerli versiyonunun ana kalıbını Kemalizm oluşturur.
Benzer bir durum, gençliği devletin biçim vereceği bir plastik madde olarak gören ‘talim ve terbiye’ zihniyeti için de geçerli. Talim ve Terbiye Kurulu’nun önce Kemalist gençlik, sonra Atatürkçü gençlik ve ama hep milliyetçi gençlik yetiştirme görevi, bugün Başbakan’ın dilinde dindar gençlik yetiştirme misyonuna dönüşebiliyor. Burada da ailelerin, toplumun gençleri eğitmesi değil, Kemalist devletin gençliği talim ve terbiye etme misyonundaki süreklilik dikkat çekici. Tayyip Erdoğan’ın demokratikleşme konusunda zihniyet dünyasının sınırları Kemalizm’in sınırlarıyla çok büyük benzerlik gösteriyor. Tek devlet, tek millet, tek bayrak ve tek dil! Dindarlık da bunun harcı.
Buna Kemalizm’in şekilciliğe, dış görünüşe verdiği önemle bugün modern Türkiye Müslümanlığının aynı konulara verdiği benzer önemi de ilave edebiliriz. Milli olanla etnik-dinsel olan arasında kurdukları yakın ilişkiyi de. Kalkınmacılık konusunda has Kemalistlerle AKP’lilerin hemen hemen tüm belediye meclislerinde kurdukları koalisyon da bunun başka bir göstergesi. Çok tartışılacağı anlaşılan Taksim Meydanı Projesi, bildiğiniz gibi, CHP’li üyelerin de desteğiyle İstanbul Büyükşehir Meclisi’nden oybirliğiyle geçti. “İnşaat Ya Resullullah” niyazının AKP veya CHP’li kulaklardaki çağrışımı “İhale Ya Devlet!” olması da bir rastlantı değil. Kalkınmacı liberalizmle kalkınmacı devletçiliğin arasındaki mesafe aslında görüldüğünden daha az.
Kemalizm Türkiye’de otoritarizmin yerli tarihsel kalıbıdır. Bu nedenle otoriter düşün ve hareketler karşısında ilk refleksimiz bunun Kemalizm’in farklı bir versiyonu olduğunu düşünmek oluyor. İlginçtir bunu şimdi sadece demokratlar, özgürlükçü sosyalistler değil, bazı özgürlükçü Müslümanlar da dile getiriyor. İhsan Eliaçık’a sözü bırakalım: “Senin görevin inançlı nesil yetiştirmek değil. Özgürlüklerin önünü açmak. (…) Erdoğan’ın bu sözünü totaliter buluyorum.”
Otoriterlikle totaliterlik arasındaki sınır hem çok incedir hem de zamana ve mekâna göre değişir. Laikçi Kemalizm için olduğu gibi, İslamcı Kemalizm için de bu böyledir.

Ahmet İnsel – Radikal

Silivri’de yargılanmakta olanların tek suçunun hükümete karşı gelmek olduğunu mu ima ediyor, tam anlayamadım. Çünkü bu sanıkların neyle yargılandığına dair hiçbir cümle kurma gereği duymamış.

Benzer tavrı başkaları da sergiliyor. Herkes ne olduğunu biliyormuş gibi ve bu yargılanmanın ne kadar saçma bir şey olduğunda zaten çoktan birleşmişler gibi bir hava yaratıyor bu suskunlukları. Bir tür anlatmaya tenezzül etmeyiş hali. Yargıda sorumluluğu bulunan herkesi bir nevi tanımama, onları hakir görme hali.

Örneğin Kılıçdaroğlu, ‘The Washington Post’ta yayınlanan makalesinde yargının siyasallaştığını da savunmuş ve artık hukukun muhalefeti susturmak ve özgürlükleri kısıtlama enstrümanları olarak kullanıldığı görüşünü dile getirmiş.

Bu ülkede darbe yapmak için kendi vatandaşını camide bombalama planı yapanlar. Masum insanları inancından dolayı suçlu diye ihbar edip görevinden attıranlar. Siyasetçisini, yazarını gazetecisini birtakım tetikçiler yetiştirip kullanarak öldürtenler. Dosyaları birtakım hukuk dalavereleriyle zamanaşımına uğratanlar.

İhtilal olgunlaştırmak için kesimleri birbiriyle çatıştırarak kan dökenler. 30 yıldır sürdürülen kirli savaştan nemalanmaya devam etmek adına kendi Heron’unu düşürtmeye kalkanlar. İntihar süsü vererek kimi subayları infaz edenler. Gerçekleri keşfeden savcıları susturanlar, bazen katledenler. Antiemperyalist söylemlere sığınarak ‘dışarısı’nın en zalimleriyle darbe adına ittifak edenler. Medyayı manipüle etmek için çarpıtılmış haberler yaptıranlar. Kaset skandallarıyla siyasi liderleri alaşağı ettirmek üzere bolca şantaj üretenler. Birbirinden ırkçı, nefret suçu dolu söylemlerle kelle avcılığı yapan kitaplar yazdırtarak başköşede sergileyenler.

Onlarca genci gözaltında infaz ettirenler. Lahikalar hazırlatanlar. Dağlıca, Çukurca gibi kanlı baskınlarda rol oynayanlar. Örgütle barış müzakereleri sırasında ortamı sabote edenler. Siyasi liderlerin veya Genelkurmay başkanlarının sağlığını bozmaya kalkanlar. Yurtdışına kaçıp geri dönmeyenler. Şimdi bu suçlamalarla yargılanan sanıklar mı bu ülkede muhalefeti oluşturuyor?

Kılıçdaroğlu, onların suçlu oldukları ortaya çıkana kadar masum olduğunu belirtmiş, ki haklı. “Suçlananların büyük bir kısmı yıllardır yargılanmadan tutuklu bulunmaktadırlar” diyor. Bunda da haklı. O halde hiç değilse bu sanıkların neyle suçlandıklarını, hangi kanıtlarla bu suçlarının iddialara geçirildiğini de hatırlatmalı değil miydi dünya kamuoyuna? O ise şöyle bir cümle kurmuş:

“Silivri’de sürmekte olan yargılamalar 2007’de aşırı milliyetçi bir yeraltı örgütünün yıllardır hükümeti devirmek için planlar yaptığının öne sürülmesiyle başladı.” Başka bir ‘ayrıntı’ya girmeye gerek duymamış. Arızi ve marjinal bir örgüt sanki söz konusu olan. Dünya kamuoyunun tüm bu iddiaları bildiğini mi, zaten bilmesi gerekmediğini mi düşünüyor?

Sadece bu hükümeti değil, on yıllardır pek çok hükümeti devirme planı yaptıranları, toprak altında ağır silah depolayanları, şehrin ortasında bomba patlatanları, Danıştay üyesini, Hrant Dink’i, rahipleri bu uğurda katlettirenleri, cemaat önderlerine suikast planlarını, cumhurbaşkanlığı seçiminde Meclis’i sabote ettirenleri mi bu ülkenin muhalefeti olarak görüyor Kılıçdaroğlu?

Evet, AKP hükümetinin basiretsizliğini, Dink cinayetine giden yolları kapatıp, sorumlu makamdakileri terfi ettirmesini, Uludere katliamını, anayasa konusundaki gevşekliğini ve daha birçok şeyi nefesimiz tükenene dek eleştirmeye devam ediyoruz. Hükümetin, kendi icraatlarına sert eleştiri getirenlere karşı tahammülsüzlüğü de ortada. Ancak uzun süredir artık gerçeklerin ortaya çıkma mahareti AKP’nin basiretsizliklerini bastırıyor.

Jitem bölgelerinde infaz edilenlerin kemikleri topraktan fışkırıyor. 12 Eylül’cülere yargı yolu açılmasının, 28 Şubat ve 27 Nisan hakkında suç duyurusunda (HAS Parti) bulunulmasının, intihar süsü verilen birçok önemli cinayetin maktullerinin yeniden soruşturulmaya başlanmasının biz adalet talep eden vatandaşlar için hiçbir kıymeti yok mudur?

AKP yandaşlığına halel gelecek diye hükümeti eleştirmemek gibi, AKP karşıtlığına halel gelecek diye bu gerçeklerin üzerini örtmek adaletli bir yaklaşım mıdır? Dünya kamuoyuna seslenenler, 90’lardaki faili meçhul ve gözaltında kaybedilenlerin baş sorumlularının da tutuklu olarak Ergenekon davasında yargılandığını -bunu dahi- söyleme gereği duymayarak mı bu ülkenin gerçeklerinin ‘hakkıyla’ ortaya çıkmasına hizmet ediyorlar?

Leyla İpekçi – Zaman