The Guardian’dan Suzanne Goldenberg’in Çarşamba (25 Mayıs 2016 tarihli) günü yayınlanan özel haberine göre, ExxonMobil petrol şirketi 2001 yılında, George W. Bush’ın resmen göreve başlamasından dokuz gün sonra, ABD Kongre’sinde yapılmakta olan iklim değişikliği bilgi toplantılarını durdurmak için harekete geçti. Exxon’un bu girişimi, on yıllarca küresel ısınma bilimin belirsizliklerinden bahseden Exxon’un bir kez daha iklim bilimin durumu ve hükümet politikaları ve enerji sektörü üzerindeki etkilerini bildiğini ortaya koyuyor.

ABD Global Değişiklik Araştırma Programı (US Global Change Research Program – USGCRP) eski çalışanlarının verdikleri bilgilere göre Exxon, Bush yönetiminin ilk günlerinden itibaren küresel ısınma hakkında yapılan halka açık görüşmeleri bloke etmek, ulusal ve uluslararası sera gazı emisyonları düzenlemelerini geciktirmek için baskı uyguladı. Bush Yönetimi, iklim bilimcileri sansürlemekle ve ABD’yi Kyoto anlaşmasından çıkararak iklim değişikliğine karşı alınacak uluslararası eylemi bloke etmekle hatırlanıyor.

1990 yılında kurulan USGCRP, dört yılda bir Kongre’ye iklim değişikliğinin ABD üzerindeki etkileri hakkında kesin raporlar sunmakla görevlendirilen bir devlet kurumu. 1990’ların ortalarından itibaren ise bu doğrultuda Kongre üyeleri ve çalışanları için aylık iklimbilim seminerleri düzenliyor. Ancak 29 Ocak 2001’de, Bush’un yönetimi devralmasından dokuz gün sonra, Exxon’un bir üst düzey danışmanı Arthur Randol araştırma programının o zamanki iletişim direktörü Nicky Sundt’ı arayarak seminerlerin geleceğini hakkında konuşmak istediğini söylüyor. Şu anda WWF, ABD’nin iklimbilim program direktörü olan Sundt bu konuşmayı “Yeni yönetimin göreve başlamasından sadece birkaç gün sonra, bir fosil yakıt lobicisinin beni doğrudan araması ve bana doğrudan iklim değişikliğinin iletişimini Kongre’ye nasıl yapacağımız hakkında direktif vermesi çok sıra dışı, hatta uygunsuzdu” diye yorumluyor. Sundt, bu telefon görüşmesinin enerji endüstrisinin o sırada çalıştığı kurumunun iklim değişikliğini raporlamalarını ve hatta daha geniş kapsamlı olarak George W. Bush yönetimi sırasındaki geniş küresel ısınma tartışmalarını bastırmasının ilk işareti olduğunu ifade ediyor.

Hatırlanacağı üzere, Bush sadece ABD’yi Kyoto iklim değişikliği Protokolü’nden çıkarmakla kalmamış, Beyaz Saray yetkililerinin, bilim insanlarının iklim değişikliğinin tehlikeleri hakkındaki uyarılarını önemsiz gösterme çabaları 2003’te The Observer tarafından elde edilen eposta ve belgelerle ispatlanmıştı. 25 yıl çalıştıktan sonra 2003’te Exxon’dan ayrılan Randol’un Kyoto sürecindeki rolü de çok büyük. 6 Şubat 2001’de, Sundt’u aradıktan birkaç gün sonra, Randol Bush yönetimine yolladığı bir notta, Birleşmiş Milletler iklimbilim paneli, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) başındaki, çok saygın bir iklimbilimci olarak bilinen Bob Watson’ın görevden alınması konusunda ısrar ettiği görülüyor (Bu faksın orijinaline buradan ulaşabilirsiniz). Randol, Watson hakkında “Al Gore tarafından elle seçilmiş” dedikten sonra, “Clinton/Gore yandaşlarının hiçbir karar sürecinde olmamasını sağlamak için önümüzdeki IPCC toplantılarındaki ABD katılımını yeniden yapılandırın” diye ekliyor. Aynı belgede, Randol üç ABD iklim görevlisinin de işten çıkarılmasını öneriyor. Al Gore bu durum hakkında Nisan 2002’de The New York Times’a bir makale yazsa bile, Randol’un istedikleri oluyor ve IPCC’de Watson’ın yerine, geçen yıl cinsel tacizle suçlandıktan sonra istifa eden, Rajendra Pachauri geldiği gibi yönetime de çok sayıda iklim değişikliği karşıtı atanıyor.

Suzanne Goldenberg’in the Guardian’da yayımlanan özel haberi için yorumları istenen Randol ve Exxon’dan yanıt gelmezken, Exxon şu sıralar, Al Gore’un da katıldığı bir basın toplantısında açıklandığı üzere, 18 ABD Başsavcısı tarafından iklim değişikliği konusunda kamuoyunu yanıltmaktan soruşturuluyor. Bugünlerde düzenlemesi beklenen yıllık genel toplantısında ise iklim değişikliğinin şirket kârı üzerindeki etkilerini hakkında daha açık olması konusunda yatırımcılarından büyük baskı görmesi bekleniyor.

Kaynak:

https://www.theguardian.com/business/2016/may/25/exxonmobil-climate-change-scientists-congress-george-w-bush

http://www.theguardian.com/environment/2003/sep/21/usnews.georgewbush

http://yaleglobal.yale.edu/content/bush-covers-climate-research

http://www.climatefiles.com/exxonmobil/2001-exxon-memorandum-to-the-white-house-on-replacing-team-for-ipcc-assessment/

http://www.nytimes.com/2002/04/21/opinion/21GORE.html

Ayşe Bereket
https://aysebereket.wordpress.com/
twitter: @aysebereket