COP31 İklim Zirvesi

Antalya’da kritik maddelerde uzlaşma yok: En uzun COP’dan karar çıkmadı

COP31 başkanlıklarının fosil yakıtlardan doğrudan bahsetmeyen ve karbon yakalama/depolama teknolojilerine yer açan çerçeve karar metni Genel Kurul’da reddedildi.

Antalya‘da düzenlenen BM 31. Taraflar Konferansı (COP31) fosil yakıtlardan uzaklaşmaya referans vermeyen ve  uyum finansmanı için herhangi bir rakam telaffuz edilmeyen son taslak metnin AB, İngiltere ve gelişmekte olan/en az gelişmiş ülkelerin reddedilmesi üzerine herhangi bir sonuç üretemeden sona erdi. Böylece 2009’daki Kopenhag Konferansı’ndan bu yana ilk kez bir COP, bütün tarafların kabul ettiği bir çatı kararı olmadan sona erdi.

Geçen cuma günü sona ermesi planlanan görüşmeler, tarihin en uzun iklim zirvesi olarak pazar öğleden sonrasına kadar uzadı. Türkiye Başkanlığı ve Avustralya‘nın “müzakereler başkanlığı”nı yürüttüğü zirvede, her iki ülkenin hazırladığı “Antalya Paktı”nın onaylanması için gereken mutabakata varılamadı. Birçok teknik müzakere başlığında anlaşma sağlanmış olsa da, çerçeve karar çıkarma çabaları başarısızlıkla sonuçlandı

Antalya Paktı, ülkeleri ekonomilerini elektrifikasyona yöneltmeye davet ediyor,  zengin ülkeleri gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelere destek için  finansman sağlamaya  ve tüm ülkeleri Paris Anlaşması’nın 1,5°C küresel ısınma eşiğinin “aşılmasını” en aza indirmeye çağırıyordu. Ancak bu ifadeler son derece muğlak, herhangi bir tarih ve meblağ içermeyen bir şekilde metne girdi. 130’dan fazla ülkenin talep ettiği fosil yakıtlardan uzaklaşmanın girmediğiiö son metinde buna karşın güçlendirilmiş ve miktarları net olarak belirtilmiş şekilde karbon yakalama ve depolama (CCUS) yönteminin bir çözüm olarak sunulması çok sayıda ülkeyi, sivil toplumu ve bilim insanlarını büyük hayal kırıklığına uğrattı. 

Gün boyu devam eden “Kapanış Genel Kurul”u sırasında AB Delegasyonu salonu terk etmiş; AB İklim Komiseri Wopke Hoekstra salonun dışında gazetecilere yaptığı açıklamada, “Gerekli eylemi bir araya getirmekte ve fosil yakıtlardan uzaklaşma ihtiyacını net bir şekilde yeniden gündeme taşımakta başarısız olduk” demişti: “Tüm bu çabanın omurgasının bilim olmasının ne denli büyük bir önem taşıdığını dile getirmekte, adil ve hakkaniyetli bir geçiş açısından gerekeni yapmakta başarısız olduk. Ve ardından gökten düşer gibi CCUS (Karbon Yakalama, Kullanma ve Depolama), her şeye yeni bir çözüm olarak ortaya çıktı. Sanki fosil yakıtları unutabilirmişiz ve CCUS ile kendimizi bu sorunun içinden çıkarabilirmişiz gibi. Bu kabul edilebilir değil. Birçok başka ülkeyle aynı fikre sahibiz. Bu yüzden bu öneriye ‘hayır’ diyoruz.”

AB’nin yanı sıra Norveç, Birleşik Krallık, Vanuatu, Panama ve Marshall Adaları, çerçeve kararı desteklemeyeceklerini söyleyen ülkeler arasındaydı.

Suudi Arabistan görüşmeler sırasında metne CCS’nin dahil edilmesi kararını savunurken, Afrika grubu, Çin ve Pakistan da dahil olmak üzere diğer ülkeler, bazı çekinceleri olmasına rağmen anlaşmaya itiraz etmedi. Pakistan konferansta, anlaşmadaki birkaç maddenin bazıları için sakıncalı olması nedeniyle geri kalanının feda edilmemesi gerektiğini söyledi: “İklim eylemi, yalnızca bize uygun olanı seçebileceğimiz bir menü değildir.”

Genel Kurul’da AB’nin ardından söz alan Rusya, AB’nin iklim finansmanı konusundaki tutumunu ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi tek taraflı ticaret önlemlerini, Arap Grubu adına konuşan Suudi Arabistan da AB’yi 120 milyar dolarlık iklim finansmanının çerçeve karara girmesine engel olduğu gerekçesiyle eleştirdi.

Başkanlıklar: Fikir birliği olmadığını kabul ediyoruz

COP31 Başkanı Murat Kurum ise”örtü karar taslağı” metni üzerinde bir anlaşmaya varılamadığını ve bu nedenle kabul edilmediğini belirtti: “Elimizden gelenin en iyisini yaptık; sonuç olarak, bu metni kimseye dayatmadık, ne de ‘ya kabul et ya da reddet’ gibi bir ültimatom vermedi. Bu salonda bu metne karşı çıkan tarafların olduğu açık. Bu belge üzerinde bir fikir birliği olmadığını kabul ediyoruz. Bu nedenle, bu kararlar alınmadı.”

Müzakereler Başkanı, Avustralya İklim Değişikliği Bakanı Chris Bowen ise “Ne yazık ki bir kapsam kararı üzerinde anlaşmaya varamadık ve bu son derece hayal kırıklığı yaratıcı. Nihayetinde geriye dönüp baktığımızda, iyi niyetli pek çok tarafın birkaç temel konuda çok keskin kırmızı çizgileri vardı ve yapılan sayısız girişime rağmen bu kırmızı çizgilerin aşılamadığı görüldü” diye konuştu.

Fosil yakıtlar konusunda bir denge kurmaya çalıştık,” diyen Bowen şunları söyledi: “Nihayetinde bu yeterli olmadı… Metinde fosil yakıtlardan çıkış geçişinin yer almasından memnuniyet duyardım ancak önceki COP toplantılarının mevcut tutumu bu olmasına rağmen taraflar bunu kabul edemedi. ‘Gerçek dünyada’ fosil yakıtlardan uzaklaşma geçişinin kaçınılmaz, geri döndürülemez ve hızla gerçekleşiyor. Kabul edilmeyen Antalya Paktı’nda yer alan elektrifikasyon hedefi ise büyük destek gördü ve anlaşmayı bozan bir unsur olmadı.”

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi‘nin yürütme sekreteri Simon Stiell de  çöken uzlaşmaya dayalı sistem hakkında sorulan bir soruya “Bugün kesinlikle yetersiz kaldı” dedi; ancak gündem maddelerinin önemli bir kısmının kabul edildiğini ve “gerçek ilerleme ve somut sonuçlar” elde edildiğini vurguladı.

Sivil toplumdan tepki yağdı

BM Genel Sekreteri António Guterres son çerçeve metni ve zirvenin kilitlenmesini X hesabından şöyle değerlendirdi:  “COP31’in genel bir sonuç üzerinde uzlaşma sağlanamadan sona ermesinden dolayı derin hayal kırıklığı duyuyorum. Hükümetlerin iklim krizinin gerektirdiği adımları atmasını bekleyen herkesin duyduğu derin hayal kırıklığını paylaşıyorum. Ancak bu geri adım gerçekleri değiştirmiyor. Müzakere odasında uzlaşma olmayabilir. Bilimde ise hiçbir belirsizlik yok.” ‘‘İklim krizinin itici gücü fosil yakıtlardır,’’ diyen Guterres, yangını, üzerine yakıt dökerek söndürülemeyeceğini de vurguladı.

Greenpeace COP31 Delegasyon Başkanı Jasper Inventor da zirveye fosil yakıtları teşvik etmek ve ömürlerini uzatmak için değil, onlara son vermek için gelindiğini hatırlattı: “Net bir sonuç ya da fosil yakıtları sonlandıracak güvenilir bir yol haritası olmadan ayrılmak hayal kırıklığına neden oldu . Fosil yakıtların lehine olan kötü bir anlaşmayı durdurduk ancak ortada bir anlaşma olmadan ayrılmak, iklim krizinin ön cephesindeki topluluklar için hâlâ bir başarısızlık anlamına geliyor. Her zaman olduğu gibi, bu başarısızlığın bedelini yine dünyanın en kırılgan toplulukları ödüyor. 1,5°C sınırının aşılmasını önlemek için zamanımız kalmadı ama bu hedefi hâlâ canlı tutabiliriz.”

Uluslararası İklim Eylem Ağı (Climate Action Network International) Siyasi Stratejiler Başkanı Jacobo Ocharan ise fosil yakıt endüstrisinin Antalya’ya bir planla geldiğini ifade etti: “Sondaja devam etmek ve gaz ihracatını sürdürmek için karbon yakalama teknolojisini kullanmak ve buna da iklim eylemi demek. Çerçeve Karar, bir örtbas etme aracına dönüştü. Dünyanın en büyük fosil yakıt ihracatçılarından biri olan Avustralya’nın bu gündemi dayatmasında açık bir çıkar çatışması var gibi görünüyor. Dönem başkanlıklarının bu müzakerelerin bütünlüğünü koruma görevi vardı. Bunun yerine, çevreyi kirletenlere fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini geciktirmek için bir bahane daha sundular.”

İklim danışmanlığı grubu Climate Analytics‘in CEO’su Bill Hare, “Bu, gerçek bir dönüm noktası gibi geliyor. Ülkeler fosil yakıt çıkarlarına karşı duruyor ve ‘hayır’ diyor” dedi.

Power Shift Africa düşünce kuruluşunun direktörü Mohamed Adow ise COP31’i  “şimdiye kadarki en kötü AB düzenlemesi” olarak nitelendirerek şunları söyledi: “AB bu metni reddetti, ancak yaratılmasına yardımcı olduğu yıkımdan elini yıkayamaz… Başarısız hasatlarla, yıkılan evlerle ve artan borçlarla karşı karşıya kalan ülkeler için bu, krizden en çok sorumlu olan zengin ülkeler tarafından terk edilmek anlamına geliyor. Avrupa’nın ikiyüzlülüğü şaşırtıcı. Hükümetleri başkalarından fosil yakıt yol haritaları talep ederken, kendileri fosil yakıt kullanımını artırıyor.”

Uluslararası Af Örgütü İklim Adaleti Politikaları Danışmanı Ann Harrison ise  “Farklı bölgelerden ülkeler, COP31 eş başkanlıklarının iklim eylemi olarak sunmaya çalıştığı büyük ihaneti reddetmekte haklıydılar. Bu tehlikeli metni reddetmek önemli bir direniş eylemiydi. Yağmacı bir dünya düzeninin, uzlaşı maskesinin arkasına saklanarak korkunç bir sonucu dayatmasını engelledi. Ancak COP31’in kendisi devasa bir başarısızlıktı” diye konuştu.

World Resources Institute (Dünya Kaynakları Enstitüsü) Başkanı ve CEO’su Ani Dasgupta, ortaya çıkan sonucu “içi boş” ve “başarısız siyasi liderlik” olarak nitelendirdi: “Bilimsel verilerin bu denli net olduğu bir dönemde, ülkelerin iklim değişikliğinin temel nedeni olan fosil yakıtlardan bahsetme konusunda dahi uzlaşamamaları kabul edilemez”

Dünya Doğayı Koruma Vakfı‘nın (WWF) küresel iklim ve enerji lideri Manuel Pulgar-Vidal da hükümetlerin “sorumluluklarını yerine getiremediklerini” belirtti. Pulgar-Vidal, “Pek çok taraf, fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünü nasıl somut eyleme dönüştürecekleri de dahil olmak üzere, en zorlu kararları almaktan bir kez daha kaçındı” dedi.

İLGİLİ HABERLER

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Tarihin en kötü COP’u olmaya ramak kala…

Antalya'da resmi programın son gününde fosil yakıtlardan çıkış ve adaptasyon finansmanı konularında kilitlendi. Gelişmekte olan ülke temsilcileri ve sivil toplum öfkeli, bilim insanları endişeli. Önümüzdeki 1-2 gün içinde kriz çözülmezse, COP31 tarihe 'en başarısız' iklim zirvesi olarak geçebilir.

Dursun Baş: Sektörlerin yüzde 100 ücretsiz tahsisat beklentisi karşılık buldu

Özel sektörün SKDM'den beklentilerine dair değerlendirme yapan İPM Araştırmacısı ve Proje Koordinatörü Dursun Baş, çelik sektörünü, yeni regülasyonları ve adil geçiş hakkında konuştu.

Seçil Yıldız: Yeşil dönüşüm için şirketler karlarından fedakarlık etmeli

Türkiye özel sektörünün 'yeşil dönüşüm' için hazırlıklı olduğunu söyleyen TKYB Genel Müdür Yardımcısı Yıldız, 10 yıl içinde 100 milyar dolarlık yatırım yapılmasının planlandığını belirtti.

COP31’de sanayi dönüşümü ve SKDM masada: İş dünyası mevzuat uyumu ve finansman istiyor

Antalya’da devam eden COP31’in 11’inci gününde ağır sanayinin karbonsuzlaşması, karma finansman modelleri ve AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ele alındı. Oturumlarda özel sektör temsilcileri ETS-SKDM uyumu ile tedarik zincirinin finansmanına dikkat çekti.

Karbonun fiyatı, Emisyon Ticaret Sistemi

Karbonun bir bedeli var ve bu bedeli bir şekilde ödeyeceğiz; tek seçimimiz, paranın kendi dönüşümümüze mi yoksa başkasının bütçesine mi gideceği...

EN ÇOK OKUNANLAR