Antalya’da düzenlenen COP31’in 11’inci gününde resmi tema “İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi” olarak belirlendi. Türkiye’nin de doğrudan etkilendiği ağır sanayi dönüşümü, karma finansman modelleri ve Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) masaya yatırıldı.
Bugün izlediğimiz oturumlarda Mavi Alan’da “Azaltılması Zor Sektörleri Dönüştürmek: Endüstriyel Karbonsuzlaştırmayı Genişletmek” takip ettik. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Müdür Yardımcısı Seçil Yıldız’ın moderasyonluğunu yaptığı oturumda CETEx’ten Prof. Michael Wilkins, Asya Kalkınma Bankası’ndan Arghy Sinha Roy, Kibar Holding’den Gocan Yılmaz Batur, Limak Yatırım’dan Ebrunur Kapucu Yıldız ve BM İklim Yüksek Düzey Şampiyonları Ekibi’nden Chris Neidl konuştu.

Çimentonun en öncelikli alanlarından olduğunu belirten Ebrunur Kapucu Yıldız, yaptıkları faaliyetlerden söz ederek şunları aktardı:
“Eş zamanlı olarak farklı projeler yürütüyoruz. Bunlardan biri iç tüketim amacıyla güneş enerjisi santrallerine sahip olmak; yalnızca kendi tüketimimiz için güneş santrallerinde pek çok yatırım gerçekleştirdik. Bir diğer konu fosil yakıtların ikamesi. Biliyorsunuz çimento işi enerjiye dayalı bir iş ve kömür kullanıyoruz; kömürü alternatif yakıtlarla değiştirmek bizim için çok önemli bir proje.”
Ayrıca Yıldız, Ankara’da pilot proje yürüttüklerini ve işe yararsa genele yayacaklarını ifade etti.

Oturumda konuşan Kibar Holding’den Gonca Yılmaz Batur ise yeşil finansmana erişim ve karbon piyasalarındaki belirsizliklere dikkat çekti. Dünya Bankası’ndan 90 milyon dolar, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’ndan (EBRD) ise 20 milyon dolar yeşil finansman sağladıklarını belirten Batur, önümüzdeki yıldan itibaren ilave ihracat vergilerinin devreye gireceğini hatırlattı. İhracatçı gruplar için SKDM ve Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) birbirleriyle uyumlu olmasının zorunlu olduğunu vurgulayan Batur, sahada özellikle hurdanın ayrıştırılması ve geri dönüştürülmesi süreçlerinde hangisinin nasıl kullanılacağına dair büyük bir kafa karışıklığı yaşandığını ve tam bir karbon piyasası entegrasyonunun şart olduğunu söyledi. Batur ayrıca, büyük şirketlerin raporlama süreçlerini bir şekilde yürüttüğünü ancak en büyük zorluğun kendileri kadar büyük olmayan tedarik zinciri oyuncularının finansmanı olacağını kaydetti.

Uluslararası finans ve iklim temsilcileri ise ağır sanayi dönüşümünün kamu-özel ortaklığı ve talep yaratımıyla hızlanabileceği görüşünde birleşti. BM İklim Yüksek Düzey Şampiyonları Ekibi’nden Chris Neidl, Türkiye’nin mevzuat, madencilik ve araştırma kapasitesi açısından güçlü bir potansiyele sahip olduğunu ancak farklı düzenlemeler arasındaki belirsizliğin aşılması gerektiğini ifade etti. Kamu alımlarının yeşil dönüşümü tetiklemedeki rolüne dikkat çeken Neidl, “Talep olmadan hiçbir şeyi finanse edemeyiz” dedi.
Asya Kalkınma Bankası’ndan Arghya Sinha Roy, çimento ve çelikte karbonsuzlaşmanın zorluğuna rağmen küresel rekabetçilik için kaçınılmaz olduğunu belirterek Türkiye gibi ülkelerde imtiyazlı ve karma finansman modelleriyle belirsizliğin azaltılması gerektiğini aktardı.
CETEx’ten Prof. Michael Wilkins ise özel sermayeyi harekete geçirmek için karma finansmanın temel işlevinin yatırımlardaki riski ayrıştırmak olduğunu vurgulayarak finansman anlaşmalarının tek seferlik projeler yerine tekrarlanabilir modellerle kurgulanması gerektiğini söyledi.

Günün ilerleyen saatlerinde gerçekleşen “AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM) Mevcut Durumu: SKDM’yi Başarılı Kılan Unsurlar Nelerdir?” oturumunda ise mekanizmanın küresel ticaret ve gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkileri ele alındı.
Açılış konuşması yapan İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Geçiş Avrupa Yuvarlak Masası (ERCST) Kurucusu Andrei Marcu, mekanizmaya yönelik beklentilerin oldukça yüksek olduğunu belirterek temel amacın emisyon azaltımını teşvik etmek olduğunu ve karbon fiyatlandırmasının adil işlemesi gerektiğini ifade etti.
MIT CEEPR’den Dr. Michael Mehling, SKDM’nin bir politika aracı olduğunu hatırlatarak mekanizmanın neyi hedeflediğinin unutulmaması gerektiğini ve beklentilerin yer yer abartıldığını söyledi.
Avrupa Komisyonu’ndan Maria Elena Scoppio ise uygulamanın herkes için yeni bir süreç olduğuna değinerek ancak gerçek emisyonların beyan edilmesiyle bir ödüllendirme sistemi kurulabileceğini belirtti ve mevcut koşullarda tüm ülkelere birebir aynı süreçleri uygulamanın zorluğuna işaret etti.

Panelde Türkiye’nin yaklaşımını aktaran Elif Berrak Taşyürek, Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nın güncellendiğini ve Avrupa Birliği ile yapıcı ancak talepkâr bir ortaklık yürütüldüğünü söyledi. Sahadaki somut darboğazlara dikkat çeken Taşyürek, özellikle akreditasyon konusundaki belirsizliklerin ve varsayılan emisyon değerlerinin çelik gibi sektörlerde ticaret ilişkilerini zorladığını ifade etti. KOBİ’lerin emisyon izleme ve belgelendirme süreçlerine uyumunun kritik olduğunu vurgulayan Taşyürek, uygulama eksikliklerinin giderilmesi ve farklı karbon sistemlerinin karşılıklı işletilebilirliğinin sağlanması halinde SKDM’nin ticari bir bariyer olmaktan çıkıp gerçek bir iklim hedefine hizmet edebileceğini sözlerine ekledi.
Gün içinde Yeşil Alan’da finansmana ilişkin düzenlenen önemli oturumlar Koç Holding’in gerçekleştirdiği “Yol Haritalarından Sermayeye: Güvenilir Sanayi Dönüşümünün Finansmanı” ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın “Dönüşümün Finansmanı: İklim Yönetişimi ve Geçiş Planlanması Türkiye’nin İklim Hedefleri için Yatırımların Önünü Nasıl Açıyor?” paneli oldu.

