Dünyaca ünlü Kafkasör yaylası Cerattepe’de Siyanürle altın arayan çok uluslu şirketlere karşı başta Yeşil Artvin Derneği olmak üzere birçok sivil toplum kuruluşu, çevreci ve Artvin halkının verdiği kararlı mücadelesi sonrası altın arayan şirketler 2009 yılında bölgeyi terk etmek zorunda kalmıştı. Aradan geçen bunca zaman sonrası bu kez Enerji Bakanlığı tarafından 17 Şubat 2012 tarihinde yeniden Cerrattepe’de maden sahası arama ruhsatı ihalesi yapılacağı haberi Artvin halkını ayaklandırdı. Bakanlığın açıklaması sonrası hemen harekete geçen Artvinliler Yeşil Artvin Derneği öncülüğünde Artvin’deki sivil toplum örgütleriyle bir araya gelerek konuyla ilgili bir toplantı düzenledi.
Toplantıya Artvin CHP Milletvekili Uğur Bayraktutan, Artvin Belediye Başkanı Emin Özgün, AK Parti İl Başkan Vekili Celal Öztürk, CHP İl Başkanı Selim Bilgin, MHP İl Başkan Vekili Köksal Portakal, Saadet Partisi İl Başkan Yardımcısı, ADD Artvin Şubesi Başkanı Ahmet Biber, Kamu Sen Artvin İl Temsilcisi Uğur Özer, Artvin Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Demirhan Elçin, Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanı Ahmet Alpaslan, Artvin Zihinsel Engelliler Derneği Başkanı Hatice Nur Ersöz, OR-KOOP Başkanı Hasan Yaşar, Eğitim Sen Artvin Şubesi Başkanı Köksal Gümüş, köy ve mahalle muhtarları katıldı.
Toplantıda ilk olarak konuşan Yeşil Artvin Dernek Başkanı Nur Neşe Karahan, katılımcılara toplantının amacını aktardı. Ardından ise Yeşil Artvin Derneği Yönetim Kurulu üyesi Bedrettin Kalın, buradaki topluluk esasen geçmişte yaşananları biliyor ama yine de 2–3 yıldır aklımızdan bu problemi kısmen de olsa çıkarmaya çalışmıştık dedi. Bedrettin Kalın, Cerattepe’de yaşananları hatırlatmak amaçlı Yeşil Artvin Derneği Yönetim kurulu üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Özalp’ın hazırladığı sunumu salonda bulunanlara aktardı.
Yeşil Artvin Derneği Yönetim Kurulu üyesi Bedrettin Kalın sunumunda; ‘‘Cerattepe madencilik açısından çok tehlikelidir. Çünkü Kafkasör’ün ve Artvin şehir merkezinin hemen üzerindedir. Su kaynaklarımızın kirlenmesi kaçınılmazdır. Heyelan gibi büyük kütle hareketleri olacaktır. Siyanürle Maden çıkarma ve taşıma sırasındaki ağır-metal yüklü tozlar şehre, doğaya, tarıma, arıcılığa zarar verecektir”dedi
Buzdolabında bir gerçekle karşı karşıyayız
CHP Artvin Milletvekili Uğur Bayraktutan , ‘‘Sunumu izledik, unuttuğumuz buzdolabında olan bir gerçekle karşı karşıyayız. Bana göre şunu yapalım ihale şartnamesini aldım okudum ve buraya getirdim. 17 Şubat 2012 Cuma günü saat 13. 30- 14.00 saatleri arası maden işleri genel müdürlüğünde ihale salonunda ihale komisyonuna teklifler verilecek. Gelmeden önce beni İstanbul milletvekili aradı dedi ki Artvin’le ilgili şöyle bir proje var. Bu projelerle ilgili ihale var bu ihale sanki bir firmaya verilecekmiş gibi bir şartname düzenlenmiş. Bu tabloyu Ankara’ya taşıya bilmemiz için Artvin’den bir heyetin 17’inden önce parlamentoda grubu olan siyasi partilerle, genel başkanları randevu alarak bir heyetle beraber bir sunumla genel başkanlara anlatmak lazım. Çok zamanımızı kalmadı. Bakın burada her kesimden insan var. Ama bu insanların ortak adı Artvin’dir.
Hepimizin tek derdi güzel ilimiz Artvin olduğuna göre görüş ayrılıklarına, partisine bakılmaksızın Artvin için bir araya geldiğimize göre bu toplantıdan en kısa sürede yapacağımız eylemin adını çıkaralım. Vaktimizi boşa harcayacak zamanımız yok. Ben şunu öneriyorum. Siyasi parti temsilcileri, sivil toplum örgütleri, Artvin halkı hep birlikte Ankara’ya gelerek bu konuyu Enerji Bakanıyla görüşmek, muhalefet genel başkanlarıyla basın önünde paylaşmak ve sesimizi duyurmamız gerekiyor. Ya Artvin Ya Altın, tercihimizi buna göre yapmalıyız
Altın için yaşam yok edilemez
Artvin Belediye Başkanı Emin Özgün ise; ‘‘10 yıllık maden üretimi için yüzlerce yıl devam edecek bir yaşam döngüsünü yok edebilir miyiz? Artvin Cerattepe’de madencilik yapılamaz. Çünkü Cerattepe’nin altında Artvin bulunuyor. Bütün su kaynaklarımız orada. Turizm ve eğitim diye yola çıkmışız. Cerattepe madencilik alanı olamaz. Burada ne kazandığımıza, bir de kaybettiğimize baktığımızda bunun imkânsız olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü eğitim ve turizm ile Artvin’e uzun yıllar gelir sağlayabilir, Artvin’i hak ettiği yere taşıyabiliriz. Bir de Artvin’in özel durumunu anlatmamız lazım. Nedir özel durumu? Bir kere fiziki yapısı kendine hastır. Çok özel bir coğrafyadır. Bunu anlatmamız lazım. Burada Cerattepe mücadelesinde öne çıkacak olan Artvin olmalıdır. Orada siyasi söylem, siyasi rant çağrıştıran davranışlardan uzak durmalı ve temelde Artvin özelini konuşalım.” dedi.
Beyaz adam Kızılderililere yaptığını bize yapıyorlar
Eğitim Sen Şube Başkanı Köksal Gümüş ilginç bir benzetme yaparak, Beyaz adamın Amerika’da Kızıl derililere yaptığını bize yapıyorlar. Her şeyi elimizden alıyorlar. Maden Yasasına baktığımızda ne demek istediğimi daha iyi anlıyoruz. Umarım Ankara’da bu sorun çözülür de bizim sokaklara inmemize gerek kalmaz dedi.
Toplantıya katılan birçok katılımcılar görüşlerini aktarırken toplantıdan çıkan karar toplanarak belirlenen heyetle Ankara’ya gidilme kararı alındı.
Cerattepe’de Neler Yaşandı?
1989 yılında uluslararası şirket Cominco arama ruhsatını satın alır. Bu ruhsatın alınmasından 5–6 yıl sonra Artvinliler durumun önemini kavrar ve 1995 yılından sonra da fiili mücadeleye başlarlar. Artvin Belediyesi ile İstanbul Artvinliler Hizmet Vakfı, 29.06.1995’te “Artvin’de Altın Madenciliği ve Çevresel Etkileri” konulu akademisyenlerin katılımlarıyla bir sempozyum düzenler. Sempozyumun sonuç bildirisinde, Artvin halkı olarak yıkıcı sonuçları olacak bu faaliyete karşı mücadele edebilmek için örgütlenmenin bir zorunluluk olduğu saptanır ve Cerattepe maden işletmeciliği konusu ile ilgili yapılan bu ilk sempozyumdan 20 gün sonra Artvin’de Yeşil Artvin Derneği kurulur (17.07.1995). Derneğin öncülüğünde yapılan çeşitli çalışmaların ve Artvin halkının kararlı mücadelesi sonrası Cominco A.Ş. Cerattepe’deki çalışmalarını 1998 yılında durdurmak zorunda kalır.
Şirket isim değiştirip yeniden geldi
Şirket Carrettepeyi terk ettikten sonra yaklaşık 5 yıl sessiz bir dönem yaşanır. 2003 yılında şirket adı değiştirilir ve siyanürlü altın üretiminden vazgeçildiği duyurulur. Böylece yeni bir oluşum ortaya çıkar. Artvinliler de mücadeleye 1998 yılında kaldıkları yerden başlamak zorunda kalırlar. Çünkü 9 Ağustos 2004 tarihinde Artvin Bakır Maden İşletmeleri A.Ş.’ye (Kanadalı Inmet Mining firmasının altında) Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından Cerattepe Madenleri için işletme ruhsatı verilir. Bölgemizin en güzel ve biyolojik çeşitlilik açısından dünyada endemik bitki türlerine sahip olan küçücük Tiryal Gölü’nü bile madencilik için su kaynağı olarak kullandılar!
Madencilikte Yeni Yasal Düzenlemeler
Yeşil Artvin Derneği Yönetim kurulu üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Özalp’ın hazırladığı sunumda; Maden Kanununda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Kanun No. 5995 Kabul Tarihi: 10.6.2010)
Madde 3: Özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4.4.1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1 inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanları
Madencilikte Yeni Yasal Düzenlemeler Şirketlere Yeni Teşvikler
Ham cevher ihracatının nakliye paralarının dahi devlet kasasından ödenmesi, kurumlar vergisinden 5 yıl süre ile bağışıklık, SSK işveren hissesinin devlet hakkından düşürülmesi, ucuz elektrik sağlanması, kamu kuruluşlarının elindeki ruhsatların bölünmesi ve özel kesime açılması, özel şirketler lehine arazilerin kamulaştırılması, kanunlar çatışması yaratarak, sosyal barışın tehdit edilmesi gibi sakıncaları bulunmaktadır.
Madencilikte Yeni Yasal Düzenlemeler
MADDE 8 – “Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır. Devlet hakkı; IV. Grup Madenlerde % 2, ancak Altın, Gümüş ve Platin madenlerinde % 4, Ruhsat sahibi tarafından beyan edilen ocak başı satış fiyatı Bakanlık tarafından denetlenir ve eksik beyanlar tamamlattırılır.
Maden Sahalarının İhale Süreci Başlıyor
Tarih: 26.03.2011 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, yeni Maden Kanunu çerçevesinde ihalelerin başlayacağını ve sanayicilerin isteği doğrultusunda ilk grupta 1343 maden sahasının ihale edileceğini bildirdi. 24 Haziran 2010 tarihinde yeni Maden Kanunu, 6 Kasım 2010 tarihinde de uygulama yönetmeliğinin yürürlüğe girdiğini hatırlatan Bakan Yıldız, sahaların 30 Mart 2011 tarihinde ilan edileceğini ve Haziran ayında da ihalelerin başlayacağını vurguladı.
Ruhsatların 10 yıllık olarak verileceğini, 5’er veya 10’ar yıllık periyotlar halinde uzatılabileceğini söyledi. Herkes dengeli ve sağlıklı çevrede yaşama hakkına sahiptir (Anayasa md. 56).Çevreyi kirleten veya bazen bir faaliyetleri zarar gören veya haberdar olan gerçek veya tüzel kişiler idari makamlara başvurarak bu faaliyetlerin durdurulmasını isteyebilirler’’ dedi.
Borç krizinin vurduğu Avrupa ülkelerinin başında gelen Portekiz’in başkenti Lizbon’da düzenlenen gösteride hükümetin tasarruf paketi on binlerce kişi tarafından protesto edildi.
