Guardian’ın Avrupa editörü Lan Traynor bugünkü yazısında, Avrupa’da otokrat liderlerin yükselişte olduğunu ve bunun da Avrupa demokrasisi için bir sınav anlamına geldiğini yazdı.

Traynor, yazısını asıl olarak Macaristan Başbakanı Victor Orban’ın ülkedeki icraatları ve yönetim anlayışı üzerine kurmuş ve Macar muhaliflerin Orban yönetimiyle ilgili görüşlerine yer vermiş.

Örneğin Macar insan Hakları eylemcisi Peter Molnar, Orban’ın tüm iktidarı ellerine aldığını ve demokrasiyi zayıflattığını söylüyor.

Ancak yazıda, Orban’ın otokrat bir lider olarak yalnız olmadığı vurgulanıyor.

Doğu ve Güney Avrupa’da demokratik yöntemlerle seçilmiş güçlü, popülist liderlerin devlet iktidarını git gide daha fazla domine ettiği, muhalefeti şeytan gibi gösterdiği ve medyayı ehlileştirdiği belirtiliyor yazıda.

Traynor; Rusya’da Vladimir Putin, Türkiye’de Recep Tayyip Erdoğan, Romanya’da Victor Ponta, Çek Cumhuriyeti’nde Milos Zeman ve Macaristan’da Victor Orban liderliğindeki hükümetlerin bu açıdan benzer çizgide olduklarının altını çiziyor.

‘Otokraside medya susturuluyor’

Yazıda bu yönetimlerde muhaliflere yönelik tahammülsüzlük ve çoğulculuktan hoşnutsuzluk eğilimlerinin en keskin bir şekilde medyada hissedildiği belirtiliyor.

Medyayı kontrolün yönteminin ülkeden ülkeye değiştiği aktarılan yazıda bahsedilen bazı yöntemler arasında; özel medya kurumlarının ‘sadık işverenlerin’ elinde toplanması, hukuk alanının ‘kullanılması’ ve devlet medyasının homojenleştirilmesi de bulunuyor.

Yazıda görüş bildiren Bdoky adlı bir Macar muhalif, medyanın susturulduğunu, bu yapılırken insanların hapse atılıp vurulmadığını ancak işlerini kaybettiğini söylüyor.

Maroy adlı bir başka muhalifse “Sansür içselleştirildi. İnsanlar geçim kaynaklarını koruyorlar, onlardan beklenildiği gibi davranıyorlar” yorumunu yapmış.

‘Putin ve Erdoğan muhalifleri hapse gönderdi’

Yazıda Putin ve Erdoğan’ın muhalif kişilikleri hapse attıkları, barışçıl gösterileri ezmek için şiddete başvurdukları belirtilirken bu iki ismin ülkelerinde popüler oldukları da aktarılıyor.

Traynor bu ülkelerin politikalarında kendilerine ait farklılık olduğunu belirttikten sonra iktidarın tek bir liderin elinde toplanması bağlamında benzerlik olduğunu belirtiyor: “Orban, Erdoğan ve Putin, lider tarafından domine edilen politik partilerin ya da elitlerin başında bulunuyor.”

‘Hükümet karşıtı protestolar azalmıyor’

Yazıda Türkiye’yle ilgili hazırlanan bilgi kutusunda AKP yönetiminin siyasal çizgisi Ilımlı İslam olarak tanımlanmış.

Kutuda hükümet destekçilerinin Erdoğan’ın ekonomik büyümeyi düzelttiğini ve ülkeyi bölgesel bir güç haline getirdiğini söylediği belirtiliyor.

Muhaliflerinse ülkenin daha İslamcı ve otoriter haline geldiğini, yeniden geliştirme planlarının ülkenin mirasını göz ardı ettiğini söylediği aktarılıyor.

Yazıda halkınsa hükümete, başta olarak İstanbul’da olmak üzere kitlesel gösterilerle cevap verdiği ve bu gösterilerin azalmadığı belirtiliyor.

Erzincan’ın Refahiye ilçesine bağlı Kürelik köylüleri 12 Eylül’de zorla yaptırılan ve üç ay öncesine kadar imam dışında kimsenin namaz kılmadığı camide, cem töreni yaptı. Radikal gazetesinden İsmail Saymaz’ın haberine göre, en son imamın da terk ettiği camide yapılan ceme bütün köylüler katıldı.

İstanbul ’da kurulan Kürelik Köyü Derneği Başkanı Haydar Kement’in verdiği bilgiye göre, aralarında Sûnni inançtan kimse bulunmadığı halde 12 Eylül’den sonra köylerine ve köye bağlı Alacahan mezrasına iki cami yaptırıldı. Camilere atanan imamlar yıllar boyunca tek başlarına namaz kıldı. Geçen yıl camiye minare dikilmek istenince köylü imza toplayarak karşı çıktı. Köylülerin valiliğe başvurması üzerine minare yapımı durdurulurken, mezranın imamı da köyden ayrıldı. Üç ay önce de Kürelik Köyü imamının gitmesiyle cami boş kaldı.

Hz. Ali resmi ve dede postu

Bir süredir cemevi yapmayı tasarlayan vatandaşlar Hubyar Sultan Derneği Başkanı Ali Kenanoğlu ve Cem Vakfı Başkanı İzzettin Doğan’a danıştıktan sonra, boş camiye Hazreti Ali’nin resimlerini ve bir dede postu koyarak, ibadet yerini cemevine çevirdi. İlk cem töreni de Ramazan Bayramı’nın birinci günü gerçekleştirildi. Yıllardır adım atılmayan camide izdiham yaşandı. Haydar Kement, Refahiye’nin 126 köyünden 53’ünün Alevi olduğunu, yalnızca kendi köylerine cami inşa edildiğini belirtiyor. Bu camilere imamlar dışında hiç kimsenin girmediğini ifade eden Kement, “İmam da üç ay önce gidince biz cami harap olmasın diye cemevine çevirdik. Ve ilk cemimizi bayramın birinci günü yaptık. Çok mutluyuz” diyor.

‘O da ibadet, bu da ibadet’

Ali Kenanoğlu, Tokat ve Sivas’taki Alevi köylerinin yüzde 10’una cami yaptırıldığını ve kullanılmadıklarını belirtiyor. Köylülerin arazi bulamadıkları ya da yer tahsis edilmediği için topraklarında cemevi yapamadığını kaydeden Kenanoğlu, “Biz onlara fiili durum yaratarak camileri cemevine dönüştürmelerini öneriyoruz. Zira bu camiler kapıları kilitli halde tutuluyor. ‘Devlet ne der, Diyanet ne der’ diyerek girmeye korkuyorlar. Oysa o da ibadet, bu da ibadet” diye konuşuyor.