İklim KriziManşet

Antarktika’da iklimin 1.5 milyon yıllık geçmişine ışık tutacak sondaj yapılacak

Bilim insanları, Antarktika‘da, Dünya ikliminin 1,5 milyon yıllık geçmişine ışık tutması umulan bir sondaj çalışmasına hazırlanıyor. Dört yıllık sondaj çalışmasında,  silindir şeklinde üç kilometre uzunluğunda bir buz kütlesi çıkarılacak.

Bilim insanları, bu çalışmanın Dünya’nın geçmişte yaşadığı buzul çağlarının neden sık sık tersine döndüğünü anlamaya yardımcı olacağını umuyor.

BBC‘den Jonathan Amos‘un aktardığına göre, EPICA olarak anılan ‘Avrupa’nın Antarktika’da Buz Sondajı Projesi’ne atıfla, çalışmalara “EPICA Ötesi” adı verildi.

Isının yaz aylarında bile -35 derecenin üzerine pek çıkmadığı Doğu Antarktika Platosu’nda, sondajı yapacak olan ekibin bölgede kalacağı kamp, iki yıl önce kuruldu. Ekip en azından ilk 100 metrede sondaj çalışmalarını yakın gelecekte başlatmayı umuyor. Çalışmada,  sondaj kuyusu buzkar olarak adlandırılan sıkışık kar tabakalarını aşarak, bilim insanlarının asıl ilgilendiği, buz tabakalarının derinliğine inecek.

Buzdan iklim nasıl okunacak?

Antarktika’nın derin buz tabakasında ufak hava kabarcıkları bulunuyor. Kabarcıklara hapsolan hava, atmosferin tarihte izlediği seyri adeta bir fotoğraf gibi gözler önüne seriyor. Bilim insanları buna bakarak karbondioksit ve metan gibi ısı tutma özelliğine sahip gazların düzeyini okuyabiliyorlar.

Gazların etrafındaki su-buz moleküllerinin incelenmesi, buz oluşmasına neden olan kar yağışı sırasındaki hava sıcaklıkları hakkında da fikir veriyor.

Araştırmacılar ilk EPICA projesinde yaptıkları sondajla 800 bin yıl öncesine kadar geçmiş iklim ısılarını ve atmosferdeki karbondioksit oranlarını ortaya çıkarmışlardı. Buna göre, karbondioksit ile ısı değişimi aynı yönde ilerliyor, Dünya buzul çağına girip ısılar düştükçe atmosferdeki sera gazları da azalıyor, iklim tekrar ısınınca buna paralel olarak karbondioksit gazı da artıyordu.

Bu döngüler de kabaca her 100 bin yılda bir, büyük olasılıkla dünyanın yörüngesindeki ufak oynamalara bağlı olarak değişiyordu. Okyanus dibinden alınan örnekler ise daha da gerilere gidildiğinde buzul çağı döngüsünün 41 bin yılda bir olduğunu göstermişti.

EPICA Ötesi Projesi’nde çalışan bilim insanları, 41 bin yıllık döngünün nasıl olup da 100 bin yıllık döngüye evrildiğini inceleyecek. Sondajla çıkarılacak buz silindiri, iklim tarihi hakkında bilinenleri 1,5 milyon yıl gerisine kadar götürecek ipuçları bulundurabilir.

Kategori: İklim Krizi