EmekManşetTarım-GıdaTürkiye

İSİG Meclisi’nden Agrobay raporu: Tarımda son 10 yılda en az bin 803 işçi, iş cinayetine kurban gitti

0

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 38 gündür işe dönme ve tazimatlarını ve diğer haklarını alma mücadelesi veren Agorbay işçilerinin direnişi vesilesiyle tarım işkolunda yaşanan iş cinayetlerine dikkat çekti.

İSİG’in sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda tarım iş koluna dair çarpıcı istatistikler yer aldı. İzmir Bergama’daki tarım işletmesi Agrobay’da serada yaklaşık 500 işçinin çalıştığını belirten İSİG, şunları kaydetti:

‘Koruyucu ekipman yok, yoğun kimyasallara maruz kalıyorlar’

“Serada yaklaşık 500 işçi çalışıyor. İşçilerin yüzde 90’ı her yaştan kadınlar. Agrobay serasında kadın işçilere ağır işler yaptırılıyor. Sera jeotermal enerjiyle ısıtılıyor. Bazı zamanlar serada sıcaklık 60 dereceye kadar çıkabiliyor. İşçiler yoğun tarım kimyasallarına maruz kalıyor. Koruyucu ekipmanlar yetersiz. Serada yüksek tonlu hasatlar yapılıyor ve işçiler domatesleri asansörlerle topluyor. Bu araçlar eski ve doğru düzgün güvenlik önlemi yok. Ağır ve aynı işi sürekli yapmaktan kaynaklı fiziksel hastalıklar (örneğin fıtık) çok yaygın. Kimyasal maddelere maruz kalmalarından ötürü solunum rahatsızlıkları mevcut. Servisler eski, klimaları yok, kışın buz gibi, yazın cehennem gibi sıcaklıklarda işçilerin günde üç saatleri yolda geçiyor.”

‘Büyük çoğunluğu iş kazası istatistiklerinde yok’

‘Tarım İşkolu İş Cinayetleri Raporu’ndaki bilgiler ise şöyle:

  • Yıllar itibariyle tarım iş kolunda yaşanan iş cinayetleri sayısı: 2013 yılında 122 işçi, 2014 yılında 140 işçi, 2015 yılında 202 işçi, 2016 yılında 177 işçi, 2017 yılında 154 işçi, 2018 yılında 184 işçi, 2019 yılında 190 işçi, 2020 yılında 215 işçi, 2021 yılında 149 işçi, 2022 yılında 180 işçi ve 2023 yılının ilk sekiz ayında 90 işçi.
  • Tarım işçilerinin çok büyük çoğunluğu sigortasız çalışıyor ve SGK İş Kazası İstatistikleri’nde yer almıyor.
  • Tarım işkolunda iş cinayetlerinin mesleklere göre dağılımı şöyle: 847 mevsimlik tarım/tarla işçisi, 451 çoban/hayvan çiftliği işçisi, 416 orman işçisi ve 89 ücretli çalışan balıkçı hayatını kaybetti.

Kamyonet ve traktörle ‘servis’

  • En çok trafik/servis kazaları nedeniyle iş cinayetleri yaşanıyor. Bunu ezilme/göçük, zehirlenme/boğulma izliyor. İşçiler kapalı kasa kamyonet, traktör römorku, eski ve kalabalık servisler gibi uygun olmayan koşullarda taşınmakta ve her yıl onlarca tarım işçisi yollara savrulmaktadır.
  • Tarım işkolunda iş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımı şöyle:

14 yaş ve altı 101 çocuk işçi,
15-17 yaş arası 134 çocuk/genç işçi,
18-24 yaş arası 252 işçi,
25-34 yaş arası 218 işçi,
35-49 yaş arası 446 işçi,
50-64 yaş arası 363 işçi,
65 yaş ve üstü 104 işçi,
Yaşını bilinmeyen 185 işçi

Çocuk işçi ölüm oranı ortalamanın üç katı

  • Sektörde çocuk işçilerin ölüm oranı tüm iş cinayetleri ortalamasının yaklaşık üç katıdır. Çocukların ücreti anne ve babalarından düşüktür. Yine çocuklar eğitim imkanına ulaşamamaktadır.
  • Çalışma Bakanlığı’nın açıkladığı 2023 yılı temmuz ayı istatistiklerine göre işkolunda 192 bin işçi çalışıyor, bunların yalnızca yüzde 28’i sendika üyesi. İlk olarak sigortasız çalıştırılan işçi sayısı resmi açıklamaların kat be kat üstündedir. İkinci olarak sendikalarda örgütlü olan işçiler de daha çok sürekli istihdam edilen orman işçileridir.

‘Mevsimlik, gezici işçilik, dayılık sonlandırılmalı’

Raporda, tarım işkoluna dair öneriler şöyle sıralandı:

  • 1- Köylüleri “mevsimlik” ve “gezici” işçiliğe zorlayan koşulların ortadan kaldırılması hedeflenmelidir. Bu noktada tarımda neo-liberal politikaların uygulanmasına son verilmelidir. Köyler yerleşime ve üretime uygun bir biçimde yeniden yapılandırılmalıdır. Ekolojiye ve gıda güvenliğine öncelik veren köklü bir Tarım Reformu yapılmalıdır.
  • 2- Mevsimlik tarım işçilerinin temel haklardan (ücret, çalışma saati, sosyal güvence, sendikal örgütlenme) yararlanmalarını sağlayacak kapsamlı bir yasal düzenleme yapılmalı, dayıbaşılık kaldırılmalı ve halihazırda çıkarılmış yönetmeliklerin hayata geçirilmesi sağlanmalıdır.
  • 3- Mevsimlik tarım işçilerine yönelik izole etme, aşağılama (örneğin fişleme) ve şiddet politikalarının önüne geçecek idari ve toplumsal tedbirler alınmalıdır.
  • 4- Tarım işçilerinin çalıştıkları yerlerde başta sağlık ve eğitim olmak üzere hizmetlere ulaşımı için tedbirler alınmalıdır.
  • 5- Çocukların eğitime ulaşmaları, sağlıklarının korunması en başta gelen sorundur. Kamusal bir politika oluşturulmalıdır. Periyodik olarak genel sağlık taramaları yapılmalı ve sağlık hizmetlerinden yararlanmaları ücretsiz olmalıdır.
  • 6- Kadınların çalışma dışında üzerlerinde olan çocuk bakımı ve ev işleri için yerleşim alanlarında kreş, ortak mutfaklar ve çamaşırhaneler oluşturulmalıdır. Kadın sağlığına dönük çalışmalar yapılmalıdır.
  • 7- Tarım işçileri için sağlıklı (temiz su, banyo ve lavabo vb.) ve sosyalleşme imkanı sağlayan barınma alanları oluşturulmalıdır.
  • 8- Tarım işçilerinin çalıştıkları alanlara ulaşımı, uygun araçlarla ve güvenli bir şekilde yapılmalıdır.

Ne olmuştu?

Agrobay Seracılık’ta işten çıkarılan tarım işçisi kadınların sera önündeki eylemi 38 gündür sürüyor.

Yaklaşık bir ay önce işten çıkarılan 39 işçi, 31’i, Kod 46 maddesiyle tazminatsız işten çıkarılmış; “işverenin güvenini kötüye kullanmak, doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar” gerekçeleri öne sürülmüştü.

Kod-46 ‘işçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya dökmek’ gibi durumlarda uygulanıyor. İşçiler bu kodla işten çıkarıldıklarında, başka yerde sigortalı olarak işe girme ihtimalleri de kalmıyor. Üstelik tazminatsız ve birikmiş alacakları da ödenmiyor.

İşçiler ise işyerinde sistematik amir baskısına maruz kaldıklarını, ağır işlerde eksik ekipmanlarla çalıştıklarını, maaşların düzensiz ödendiğini, iş kazalarının gizlendiğini ve bunlar karşısında Tarım Sen‘e üye oldukları için işten çıkarıldıklarını söyleyerek eyleme başlamıştı.

8 eylül’de Hasan Şentürk Tarım Yerleşkesi önünde başlatılan direniş sürerken jandarma ve polis işçilere müdahale etti. Müdahalenin ardından aralarında Tarım-Sen Genel Başkanı Umut Kocagöz, Bağımsız Maden-İş Genel Başkanı Gökay Çakır ve örgütlenme uzmanı Başaran Aksu‘nun da bulunduğu 20’den fazla kişi gözaltına alındı. Jandarma ve polisin müdahalesi esnasında işçilerden bazıları ise fenalaştı.

15 Eylül’de sera önünde bekleyişlerini sürdüren işçilere jandarma yeniden müdahale etti. Aralarında sendika yöneticileri, avukatlar, foto muhabiri Berkcan Zengin ve gazeteci Zeynep Kuray‘ın da bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alındı.

Kategori: Emek

İlginizi çekebilir

Comments

Comments are closed.