Antalya’da düzenlenen COP31’in üçüncü günü, Liderler Zirvesi olarak düzenlendi. Resmi tema Türkiye’nin özellikle önem verdiği “Sıfır Atık” olarak belirlendi.
Gün boyunca yapılan lider konuşmaları ve bakanlar düzeyindeki yan toplantılarda iklim finansmanına erişim ve yatırım başlıkları sürekli gündem edildi.
Küresel Metan Taahhüdü Bakanlar Toplantısı‘nda özellikle gelişmekte olan ülkelerin erişilebilir iklim finansmanına ve projelerin banka kredisine uygun (bankable) hale getirilmesine duyulan acil ihtiyacı vurgulandı. Bu gün ayrıca Özel Sektör ve Karbon Piyasası Görüşmeleri yapıldı. Metan ve süper kirleticilerle mücadele oturumlarında özel sektör yatırımlarının harekete geçirilmesi ele alındı. Bu kapsamda Endonezya ile İklim ve Temiz Hava Koalisyonu (CCAC) arasında yapılan ikili görüşmede, Paris Anlaşması’nın 6.2 maddesi üzerinden karbon piyasası finansmanı ve özel sektör yatırımlarını büyütme fırsatları değerlendirildi.
Yaşam Döngüsü Soğutucu Yönetimi (LRM) oturumunda soğutma ekipmanlarından kaynaklanan emisyonları azaltmaya yönelik bu oturumda, projelerin hayata geçirilebilmesi için finansman mekanizmaları ve kamu-özel sektör ortaklıklarının önemi öne çıkarıldı.
Liderler Zirvesi’nde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, iklim finansmanının daha erişilebilir, öngörülebilir ve gerçek ihtiyaçlara yanıt verir hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Tarihsel olarak küresel karbon bütçesini tüketen gelişmiş ülkelerin hem emisyon azaltımında hem de finansmanda daha fazla sorumluluk alması çağrısında bulunan Erdoğan, ulusal taahhütler kapsamında ise Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusundaki “yeşil kalkınma” planını yineledi. Ayrıca Sıfır Atık Hareketi ile 2017’de yüzde 13 olan ulusal geri kazanım oranının 2025 sonu itibarıyla yüzde 40’a yaklaştığını ve Pasifik Ada ülkelerinin ihtiyaçlarının önceliklendirilmesinin temel sorumluluk olduğunu belirtti.
BM Genel Sekreteri António Guterres, iklim krizine karşı mücadelenin hızlandırılması çağrısında bulunarak, “Gezegenimiz ısınıyor. Zaman daralıyor. Ya başaracağız ya da yanacağız” dedi. Paris Anlaşması’yla belirlenen küresel sıcaklık artışını 1.5 dereceyle sınırlama hedefinin aşılmasının artık kaçınılmaz göründüğünü ifade eden Guterres, ancak aşımın ne kadar olacağını ve ne kadar süreceğini belirleme gücünün hâlâ insanlığın elinde olduğunu kaydetti. Fosil yakıtlardan adil ve düzenli çıkışın hızlandırılması gerektiğini belirten Guterres, “Fosil yakıtlar, dinozorların izinden gitmelidir. Dinozorların bir lobi grubu yoktu. Fosil yakıtların ise var” diye konuştu.
İklim adaletinin önümüzdeki on yılın en önemli sınavı olacağını belirten BM Genel Sekreteri, gelişmiş ülkelerin emisyonlarını daha hızlı azaltması, finansman ve teknoloji desteği sağlaması gerektiğini söyledi. Gelişmiş ülkelerin 2035’e kadar yılda en az 300 milyar dolarlık iklim finansmanı sağlanmasına öncülük etmesi çağrısında bulundu. Son üç ayda en büyük dokuz petrol şirketinin 95 milyar dolar kâr elde ettiğini hatırlatan Guterres, iklim krizine neden olanların zararın karşılanmasına katkıda bulunması gerektiğini belirterek, “Kirliliğe neden olanlar bedelini ödemeli” dedi. BM Genel Sekreteri görevinin gelecek yıl sona ereceğini de hatırlattı, “Artık genel sekreter olmayacağım ancak hakikati söylemeyi ve bunun için savaşmayı bırakmayacağım” diye konuştu.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ise müzakerelere başkanlık eden ülke olarak uluslararası iş birliğinin temiz enerji yatırımlarının önünü açtığını ve iklim finansmanını hızlandırdığını belirtti. Enerji dönüşümü sürecinde hiçbir ülkenin ve topluluğun “geride bırakılmaması” gerektiğinin altını çizdi.
Ulusal beyan oturumlarında söz alan iklim krizine karşı kırılgan ülkelerin liderleri, mevcut taahhütlerin uygulamaya geçirilmesi için uyum (adaptasyon) finansmanına doğrudan ve hızlı erişim taleplerini yineledi.
