Ekolojiİklim KriziManşet

İklim limit aşımı, ‘geri dönüşsüz’ biyoçeşitlilik kaybına neden olacak

0

Bugün yayınlanan yeni araştırma, 2°C’nin üzerindeki sıcaklık artışının, dünya genelinde biyolojik çeşitlilik ve ekosistemlerde büyük ve geri dönüşü olmayan hasarlara neden olabileceğini gösteriyor.

Cape Town Üniversitesi (UCT) ve University College London’dan  (UCL) araştırmacılar, yaklaşık 30.000 deniz ve kara türü için güvenli olmayan sıcaklıklara maruz kalmaları durumunda, limit aşımının etkilerini incelediler.

Araştırmanın ana bulguları şu şekilde:

  • 2°C sıcaklık artışı limitinin aşıldığı süre boyunca, biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiler birdenbire ortaya çıkabilecek ve çok yavaş bir şekilde geri dönüşü olabilecek. Biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiler, sıcaklığın aşılmasından daha uzun sürecek.
  • İncelenen alanların en az dörtte birinde, limit aşımı öncesindeki ‘normal’ koşullara geri dönüş şansı oldukça belirsiz ya da hiç yok.
  • Bilim adamları, karbondioksit uzaklaştırma teknolojilerinin, biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkileri giderebilecek sihirli bir değnek olmadığı konusunda uyarıyorlar. Sıcaklık seviyeleri kontrol altına alınsa bile, bazı türlerin geri gelemeyeceği konusunda uyarıyorlar.

Küresel iklim eylemlerinin, Paris Anlaşması’nın küresel sıcaklık artışını sınırlandırma hedefine ulaşmak için gerekli olan seviyenin gerisinde kalması sebebiyle, birçok senaryo karar vericiler tarafından belirlenen küresel ısınma limitinin yıllar boyunca “aşılacağına” işaret ediyor. Bu kapsamda, 2100 yılına kadar tehlikeli sıcaklık artışının karbon uzaklaştırma teknolojilerinin (carbon dioxide removal technology, CDR) hayata geçmesi öngörülüyor. Cape Town Üniversitesi (UCT) ve University College London (UCL) bünyesinde gerçekleştirilen yeni araştırma ise limit aşımının dünya genelinde biyolojik çeşitlilik ve ekosistemlerde büyük ölçekli ve birçok durumda geri dönüşü olmayan hasara yol açabileceğini ortaya koyuyor.

Makalede, CO2 emisyonlarının 2040 yılına kadar artmaya devam ettiği, ardından büyük ölçekli karbon azaltımı ve karbonu atmosferden uzaklaştırma uygulamalarının yaygınlaşmasıyla 2070 itibariyle negatif seviyeye gerilediği bir limit aşım senaryosu inceleniyor. Bu, önümüzdeki on yıllarda küresel sıcaklıkların 2°C sınırını aşması, ancak 2100 yılına gelindiğinde bu seviyenin altına düşmesi anlamına geliyor. Araştırmacılar, bazı bölgelerde türlerin tehlikeli sıcaklıklara ne kadar süre boyunca ve ne derecede maruz kalacaklarını ve hangi türlerin bu mağduriyet sonrasında termal nişlerine geri dönebileceği potansiyelini değerlendiriyor.

30 bini aşkın türü etkileyecek

Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences isimli bilimsel dergide yayınlanan çalışma, dünya genelinde 30.000’i aşkın türü ele alarak, incelenen alanların en az dörtte birinde, limit aşımı öncesindeki ‘normal’ koşullara geri dönüş şansının oldukça belirsiz olduğunu ya da böyle bir ihtimal olmadığını ortaya koyuyor.

UCT ve UCL’de görev yapan araştırma ekibi, sıcaklık limit aşımının küresel ölçekte biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkisini araştırıyor. Biyolojik çeşitlilik kaybı, hali hazırda iklim değişikliğinin etkisiyle ormanlarda ve mercan resiflerinde toplu ölümler şeklinde gerçekleşiyor. Araştırma, limit aşımı durumunda türlerin dağılımı ve üreme davranışlarının yanı sıra birçok parametrede ne gibi değişiklikler yaşanabileceğini ele alıyor. Araştırma ekibi, “Limit aşımının, küresel ısınmayı 2°C ile sınırlama hedefinin aşıldığı ve sonrasında sınırın altına inildiği durumda biyolojik çeşitlilik üzerindeki ne gibi riskler yaratabileceğinin modellendiği bu gibi çalışmalar, iklim değişikliği konusunda gerçekleştirilen araştırmalar kapsamında uzun süredir ele alınmıyordu” diyor.

Araştırmacılar, daha fazla ısınmanın birçok türün aynı anda termal niş sınırlarının ötesine itileceği anlamına geldiğinden, çoğu bölgede türlerin birdenbire güvenli olmayan sıcaklıklara maruz kalacağını buldular. Bununla birlikte, bu türlerin termal nişleri içinde konforlu koşullara dönüşleri kademeli olarak gerçekleşebilecek ve sıcaklık düşüşünün gerisinde kalacak. Doğrusu, biyolojik çeşitlilik açısından risk barındıran limit aşımı etkisinin, sıcaklıkların 2°C’nin üzerinde seyredeceği ve yaklaşık 60 yıl sürecek aşıma kıyasla yaklaşık iki kat daha uzun süreceği tahmin ediliyor.

En olumsuz etkilenecekler tropik bölgeler

Bu risklerden en olumsuz etkilenecek yerler arasında tropik bölgeler yer alıyor. Hint-Pasifik, Orta Hint Okyanusu, Sahra Altı Afrika’nın kuzeyi ve Kuzey Avustralya’daki türlerin yüzde 90’ından fazlasının termal nişlerin dışına itileceği öngörülüyor. Bunun yanı sıra dünyanın tür çeşitliliği açısından en zengin bölgeleri arasında yer alan Amazonlarda, türlerin yarısından fazlasının tehlikeli iklim koşullarına maruz kalabileceği öngörülüyor.

Araştırma kapsamında incelenen, Amazonların da aralarında bulunduğu toplam alanların yaklaşık yüzde 19’u için, limit aşımının etkilerine maruz kalan türlerin, aşım öncesi seviyesine geri dönüp dönemeyeceği belirsizliğini koruyor. Bu alanlardan yüzde 8’inin ise limit aşımı öncesi seviyelerine hiçbir zaman ulaşamayacağı tahmin ediliyor. Bu durum, küresel ısınmanın 2°C üzerine çıkması sonrasında artış trendinin tersine çevrilmesi durumunda dahi, türlerin yok oluşu ve ekosistemlerdeki radikal değişimler nedeniyle, doğada geri dönüşü olmayan etkiler yaratacağı anlamına geliyor.

Cape Town Üniversitesi, Afrika İklim ve Kalkınma Girişimi’nden (African Climate & Development InitiativeACDI) Dr. Andreas Meyer, “Bu durum, ormanların otlaklara dönüştürülmesi ve bunun sonucu olarak, küresel ısınmayı engelleme kapasitemizin azalması ile birlikte çoklu ekolojik ve iklimsel sistemler üzerinde zincirleme etkilere sahip olacak önemli bir küresel karbon yutağının kaybı anlamına gelebilir” diyor.

Karbon yakalama ekosisteme yaramıyor

Çalışma, limit aşımı senaryoları tartışmalarında zamansal perspektifin önemine dikkat çekiyor. “Nihai varış noktası” anlaşmaya varılan sınırlar içinde olduğu sürece, “yolculuk süresince” tehlikeli şekilde yükselen sıcaklıklar genellikle göz ardı ediliyor. Bu nedenle, son IPCC raporlarında talep edilen hızlı ve derin emisyon azaltımları göz ardı edilebiliyor. Yazarlar aynı zamanda karbonun atmosferden uzaklaştırılmasının ekosistemler üzerinde yarattığı olumsuz etkilere dikkat çekiyor. Örneğin, büyük ölçekli ağaçlandırma ya da biyoyakıt üretimi, çok fazla arazi ve su gerektiriyor ve iklim sisteminde ikincil etkiler yaratabiliyor.

Afrika İklim ve Kalkınma Girişimi’nden Dr. Joanne Bentley şunları söylüyor:

“İklim değişikliğinin etkilerini azaltmak için sihirli değnek etkisi yaratacak bir çözüm olmadığını anlamak önemli. Sera gazı emisyonlarını hızla azaltmak zorundayız. Ağaçlandırma gibi birçok karbon uzaklaştırma ve  doğa temelli çözümlerin olumsuz etki yaratma potansiyeli de bulunuyor. Çalışmamız, küresel ısınmanın 2°C hedefini aştığı durumda, biyolojik çeşitlilik kaybının bedelini ödeyerek, geçim kaynaklarımız için zaruri olan ekosistem hizmetlerinden ödün vermemiz gerekeceğini ortaya koyuyor. Sıcaklık limit aşımını engellemek önceliğimiz olmalı. Bunu, limit aşımının süresini ve ölçeğini sınırlamak hedefi izlemeli.”

Kategori: Ekoloji

İlginizi çekebilir

Comments

Comments are closed.