Dünyaİklim KriziManşet

Fosil yakıt şirketleriyle ulus ötesi dava anlaşması, iklim politikalarını baltalıyor

0
380’den fazla sivil toplum örgütü, fosil yakıt şirketleriyle devletler arasındaki ‘gizli’ mahkemeler sisteminin küresel iklim hedeflerini tehdit ettiği konusunda uyardı.

Yatırımcı-Devlet Uyuşmazlık Çözümü (ISDS) planı, birçok ticaret ve yatırım anlaşmasına dahil ediliyor. Sistem, ulusötesi şirketlerin, karlarını azaltabileceğinden korktukları yasa ve politika değişiklikleri nedeniyle hükümetleri ulusal hukuk sistemi dışındaki mahkemelerde dava etmelerini sağlıyor. 

Fosil yakıt şirketleri, kömürün aşamalı olarak kaldırılması, katranlı kum, petrol boru hattının iptali ve hidrolik kırma yasaklarına karşı dava açmak için bu  anlaşmadan faydalanıyor. Dünya temiz enerji kaynaklarına geçiş yaparken atıl kalacak varlıklar gözönüne alındığında, uzmanlar bu tür vakaların çoğalacağına işaret ediyor. 

Euronews‘e konuşan Friends of the Earth’ün iklim adaleti ve enerji koordinatörü Dipti Bhatnagar, “Bir Afrika ülkesinin iklimi korumaya çalıştığı için yabancı bir şirket tarafından hala dava edilebilmesi bir skandal” dedi. 
Bhatnagar, pazar günü sona eren COP27’de, liderleri bu “gizli yatırım mahkemeleri sistemi”ne bir son vermeye de çağırmıştı, ancak bu gerçekleşmedi.

‘Gizli davalar’

Bu yılın başlarında yayımlanan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) raporunda, iklim bilimciler, ISDS mekanizmalarının yarattığı sorunlara dikkat çekmişti. Dava edilme korkusu, ülkelerin fosil yakıtları aşamalı olarak ortadan kaldırmak gibi hayati önem taşıyan iklim eylemlerini geciktirmesine veya almamasına neden oluyor.

Danimarka ve Yeni Zelanda‘nın iklim bakanları geçen yıl Capital Monitor’e yatırımcı-devlet davaları tehdidinin onları COP26’da geride tuttuğunu itiraf etmişti. 

Ulusötesi Enstitü’den Rachmi Hertanti ise şu değerlendirmeyi yaptı:  “Yeşil geçiş için kritik önem taşıyan ham maddelere olan talepteki büyük artış, özellikle küresel güneydeki ülkelerde maden çıkarma endüstrilerine her zamankinden daha fazla yatırımı itiyor. Çok uluslu şirketler ISDS ile silahlanacak ve ISDS davalarında artış olacağı aşikar. Demokratik alanı geri kazanmalı ve ticaret anlaşmalarıyla yönlendirilen bu genişlemeyi durdurmalıyız.”

Kategori: Dünya

İlginizi çekebilir

Comments

Comments are closed.