İnek sütüyle ilgili inanmamanız gereken, sağlığa dair 5 iddia

One Green Planet’da yayımlanan yazı dizisinin Heather McClees tarafından kaleme alınan ilk bölümünü Yeşil Gazete gönüllü çevirmeni Nazlı Deniz Sarıyıldız‘ın çevirisiyle sunuyoruz.

***

OneGreenPlanet.org’un süt ve süt ürünlerinden bağımsız yaşam üzerine gelmiş geçmiş en faydalı 7 makalesi

Bu bölümde, One Green Planet’in süt ve süt ürünlerinden bağımsız bir yaşam sürmeye yardımcı olacak 10 makalesine bakacağız. Neredeyse hepimizin büyütüldüğü süt ve süt ürünlerine dayalı beslenme yerine bitkisel beslenmenin neden daha sağlıklı ve şefkatli olduğuna, hangi tür bitkisel bazlı ürünlere yönelmenin daha doğru olduğuna, sütün yerine ne koyabileceğimize dair öğrenilecek çok şey var. Eğer siz de bitkisel beslenmeye dair bu sorularla boğuşuyorsanız veya cevapları başkalarına kolayca anlatma konusunda yardıma ihtiyacınız varsa, işte size hepimizin sorularını cevaplayabilecek 7 makale.

***

Inek sütüyle ilgili inanmamanız gereken, sağlığa dair 5 iddia

Süt ve süt ürünlerini özetlemek gerekirse: Süt ürünleri kötü bir tercihtir! Ama bunu size söyleyen biz olmayalım. Dr. Mark Hyman, Dr. Neal Barnard, T. Colin Campbell, Dr. Mercola, Dr. Joel Kahn, and Dr. Joel Fuhrman’a ne dersiniz?

Forbes dergisi dahi, geçtiğimiz aylarda inek sütünün kötü bir tercih olduğuna dair British Medical Journal’da yayımlanan bir araştırmanın sonuçlarını detaylandırdı. Araştırmanın sonuçlarına göre hayvansal süt tüketenlerin kanser ve kalp hastalıklarına yakalanma risklerinin daha fazla olmasının yanı sıra, kemik erimesi ve kırılmalarına yakalanma riskleri de daha fazla. Ek olarak bir de zindelik ve iyi hissetme konuları var; Vegan Kardiyolojist Dr. Joel Kahn’a süt ürünlerinin (ve et, balık, yumurta), tüketilmediği bir yaşantının sağlıklı beslenme, bol tercih ve yaşam enerjisi dolu olabileceğini açıklıyor.

Fotoğraf: One Green Planet

Fotoğraf: One Green Planet

Kitlesel Medya Pazarlamasından Süt Mitleri

Fakat medyaya baktığımızda pazarlamacıların çok büyük bir kısmı bunun tersine inanmanızı istiyor. ABD Ulusal Süt Konseyi, Amerikan kültüründeki süt tüketiminin desteklemek ve arttırmak adına ünlüleri kullanmaya devam ettikçe “Süt aldın mı?” kampanyası sloganı popülerleşmeye devam ediyor. Çocuklara büyüyüp güçlenmeleri için günde 3 porsiyon süt içmeleri gerektiği söyleniyor. Proteinle kaslarını geliştirmek isteyen atletlere bazı meşhur fitness yiyecekleri öneriliyor. Ama burada biraz gerçekçi olalım: Güçlenmek, sağlıklı veya zinde olmak için hayvan sütüne ihtiyacımız yok.

İnek sütüyle ilgili inanmayı bırakabileceğiniz sağlık iddiaları

1. İnek sütü doğaldır (Paketlenmiş haliyle)

Bugünlerde daha fazla insan inek sütünün tehlikelerinin farkında olduğundan, süt pazarlamacıları hayvan ürünü olmayan sütlerin doğal olmadığı veya faydasız oldukları konusunda saldırıyorlar. Haydi gelin bununla ilgili kısaca düşünelim: birkaç bademi süte dönüştürmek, mekanik olarak sağılan ve çok kez aşılama (yapay dölleme) yöntemiyle hamile bırakılmış, memeleri büyük ihtimalle mikrop kapmış ve bakteri dolmuş ineğin sütünden daha az doğal olabilir mi? Altını çizmek isteriz ki, aynı ineğin bebeği, doğumun hemen sonrasında kendisinden koparılır. Bu inekten alınan süt kapsamlı şekilde temizlenmeli ve ısıtılmalıdır (pastörize edilme süreci) ki bu süreç sütün içindeki besleyici maddeleri de öldürdüğünden, bu maddeler daha sonra süte eklenir. Hmmm, kulağa pek de doğal bir süreç gibi gelmiyor, değil mi?

Inekler süt üretmeye devam etmeleri için nasıl hamile bırakılır?

İnekler yapay döllenme denilen bir yöntem ile hamile bırakılırlar (yapay döllenme terimi, süt endüstrisinin cinsel istismar çağırışımlarından kurtulmak üzere kullandığı bir terimdir çünkü yapay döllenme insanlarda rıza ile kullanılabilecekken, ineklerin bunu kabul veya reddettiklerini dillendirme şansları yoktur.) Süreç boğaların spermlerinin elektronik bir aletle çıkarılması ile başlar ve daha sonra bu spermler ineklerin rahimlerine zorla yerleştirilir.

Eğer kulağa hoş gelmiyorsa, olmadığındandır. Neredeyse dünya hayvan endüstrisinin %75’i bu yöntemi kullanmaktadır. Bu işlem, eğer uygulayan kişi bu konuda enine boyuna eğitimli değilse veya çok titiz olmaz ise fiziksel yaralanma, hastalık ve enfeksiyon ile sonuçlanabilir.

2. İyi bir biyolojik protein kaynağıdır

Artık neredeyse herkes bitkilerin de protein içerdiğini öğrendiğinden süt ve protein dair yeni iddia, sütteki protein değerlerinin daha yüksek olduğu. Yeterince protein alabilmek için başka bir memeli hayvanın sütüne ihtiyaç duyduğunuz mitine inanmayın! Eğer belli bir yaştan sonra kendi annenizin sütüne ihtiyacınız yoksa, başka bir hayvan annenin sütüne neden ihtiyacınız olsun ki? Birçok bitki protein doludur ve hayvansal gıdaların zararlı yan etkilerini taşımazlar. Artık biliyoruz ki bu bitkisel proteinden yeterince faydalanmak için belli gıdaları birlikte tüketmek zorunda bile değiliz (pirinç ve fasülye gibi).

3. Kemik erimesini önler

Tam tersi! İnek sütünün kemik erimesini önlemek yerine desteklediği ortaya çıktı. Hayvan sütü o kadar asidik ki, yüksek derecede kemik erimesine sebebiyet verebilir. Bu da hayvan sütünün en iyi kalsiyum opsiyonu olduğu mitini çürüttü. Kemik oluşumuna ne mi yardımcı olur? Yeşillikler, kuru yemişler, deniz yosunları ve baklagiller.

4. Güçlendirir

Atletler, güçlenmek ve kas oluşumu için peynir altı suyu, süt ve yoğurt bazlı fitness yiyeceklerine ihtiyaçları olduğuna inanırlar. Yine yanlış! Kas gücü arttıran, yanmayı (inflamasyon) azaltan ve süt ve süt ürünlerine nazaran daha fazla tokluk hissi yaratan bitkisel gıdalar sağolsun, güçlenmeniz için bir parça bile hayvan ürününe ihtiyacınız yok. Bitkisal bazlı beslenme ile nasıl güçlenebileceğinizi ve bu vegan body building sporcusu’nın birazcık bile hayvansal gıda almaksızın nasıl güçlü kaldığını öğrenin.

5. Zayıflatır

Hayvan ürünleri bazlı beslenmeye dair en yeni ve trendy sağlık iddiası kilo kaybını destekledikleri ve bel çevresini incelttikleri. Sağlıklı bir kiloya sahip olmak ve hatta kilo kaybetmek için hayvansal gıdalara ihtiyacınız yok. Hatta bir çok insanın bitkisel beslenmeye başladıklarında ilk farkettikleri fayda kilo kaybı (dengelenmesi) oluyor. Az miktarlarda hayvansal gıdanın kilo alımına sebep olacağını söyleyemeyeceğimiz gibi, kilo kaybetmek için kesinlikle olmazsa olmaz değildir. Hiç kimse dengeli bir bitkisel beslenme tarzının kilo kaybını/dengelenmesini desteklemeyeceği konusunda iddiada bulunamaz.

***

Çevirmen Notu

Merhaba, ben vejetaryen besleniyorum. Bir vejetaryen olarak doğmadım. Hayatımın ilk 25 yılını et ve süt ürünlerinin de dâhil olduğu bir beslenme şekliyle yaşadım. Vejetaryen olmaya karar verdiğimde, birçok yerli ve yabancı kaynaktan bilgi topladım. Okuduğum birçok şey benim için çok yeniydi. Yıllarca bana söylenenlere ters düşen, kitlesel medya kanallarında, reklamlarda anlatılmayan yepyeni bir dünyayı keşfetmeye başladım. İnsanın bildiklerine, inandıklarına, alışkanlıklarına ters düşen bilgiyi sindirmesi kolay olmuyor.

Hayvancılık sektörü tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de çok büyük bir sektör ve diğer sektörlerden farklı olarak içinde birçok sektörü barındırıyor. Bu durumda gücü elinde tutan kurum ve kuruluşlar, endüstrinin bilinmeyen yüzüne dair gerçeklerin ortaya çıkmaması için çok çalışıyor.

Vejetaryen beslenemeye başladığım o dönemlerde Türkçe kaynaklar da bulmuş olsam da, yabancı kaynaklarda konunun bilimsel taraflarına değinen daha fazla yazı ve makale bulabildim. Şimdi de bu yazı serisi ile bu bilgileri, ilgilenenlere paylaşmaya başlıyoruz.

Elimizden geldiğince ve kaynaklara ulaştıkça, burada paylaşılan bilgilerin bilimsel araştırma sonuçlarını da sizlerle paylaşacağız. Makaleleri okurken bazı kısımların linklerinin eklendiğini göreceksiniz (tıklanabilir kelimeler). Önerimiz, sadece burada yazılanlarla sınırlı kalmamanız ve öğrenmek istediğiniz alanlarla ilgili (özellikle süt ve protein konusunda) kendi araştırmanızı yapmanız ve olabildiğince farklı bilimsel kaynağa ulaşmanızdır.

Bu seri boyunca paylaşacağımız konu başlıkları:

1. Inek sütüyle ilgili inanmamanız gereken, sağlığa dair 5 iddia

2. Kazein (memeli süt proteini) ve sağlığınız arasındaki rahatsız edici bağlantı nedir?

3. ‘Süt Hayatı’ çiftlik inekleri için hiç de hayat değil!

4. Hayvan endüstrisi ineklerin hayatını nasıl kısalttı?

5. Süt ile dolu bir hayat? Peki ya yok ettikleri; hayvan endüstrisi ve çevre arasındaki yok eden ilişki

6. Süt ürünlerini hayatınızdan çıkarmanız için 10 iyi neden

7. Kalsiyumun önemi ve süt ürünleri olmadan ihtiyacınız olan kalsiyuma ulaşma yolları

Ek olarak et ve süte dair bilimsel makaleler…

***

Yazının İngilizce Orijinali

Yazı: Heather McClees

Yeşil Gazete için Çeviri: Nazlı Deniz Sarıyıldız

(Yeşil Gazete, One Green Planet)